Αντιμετώπιση σιελολιθίασης
Αντιμετώπιση σιελολιθίασης
Η αφαίρεση σιελόλιθου (σιελολιθίαση) μπορεί να γίνει με διαφορετικές χειρουργικές ή ελάχιστα επεμβατικές προσπελάσεις, ανάλογα με το μέγεθος, εντόπιση του λίθου και τον πάσχοντα σιελογόνο αδένα . Στον υπογνάθιο αδένα συμβαίνει κυρίως το 80-90% των σιελόλιθων, ενώ στην παρωτίδα συμβαίνει το υπόλοιπο 10-20%.
Ένας μικρός λίθος που εντοπίζεται στο εξωτερικό άκρο του υπογνάθιου πόρου (φαίνεται στο έδαφος του στόματος) μπορεί εύκολα να αφαιρεθεί με μάλαξη του σημείου , ή και με τη χρήση μιας μήλης. Όταν όμως είναι μεγαλύτερος σε μέγεθος ή ενσφηνωμένος βαθύτερα στο πόρο του αδένα ή και εντός του αδένα , τότε χρειάζονται διαφορετικές προσπελάσεις.
Κύριες χειρουργικές προσπελάσεις
Διαστοματική προσπέλαση:
Σε μικρό ψηλαφητό λίθο στο πόρο του υπογνάθιου αδένα, κυρίως στο πρόσθιο τμήμα του, εκτελείται μία τομή ( με τοπική αναισθησία) στο έδαφος του στόματος πάνω από το λίθο και αφαιρείται άμεσα με μία λαβίδα. Προσοχή χρειάζεται να μη γίνει μεγάλο τραύμα του πόρου και προκληθεί στένωση αυτού μελλοντικά. Επίσης χρειάζεται προσοχή να μην τραυματισθεί το γλωσσικό νεύρο ( σπάνια). (Φωτο 1)
Σιαλενδοσκόπηση:
Σε λίθους μεγέθους < 5 χιλ. που εντοπίζονται βαθύτερα στον πόρο του υπογνάθιου ή της παρωτίδας εφαρμόζεται σαν πρώτη επιλογή η σιαλενδοσκόπηση. Ένα πολύ λεπτό ενδοσκόπιο ( έως και 1,6 χιλ ) εισέρχεται διαστοματικά μέσα από το φυσιολογικό στόμιο του πόρου του αδένα, ανευρίσκεται η πέτρα και αφαιρείται. Οι μέθοδοι αφαίρεσης που εφαρμόζονται είναι με την τεχνική σύλληψης , με τη χρήση μικρού καλαθιού (basket) και με το μηχανικό κατακερματισμό του λίθου.(Φωτο 2)
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να έχει προηγηθεί ενδοαυλική λιθοτριψία μιας πέτρας . Για την τελευταία χρησιμοποιούνται ειδικά συστήματα Laser ή πνευματικοί λιθοτρίπτες υψηλής τεχνολογίας ( μόνο σε πολύ λίγα εξοπλισμένα κέντρα).
Με τη χρήση αυτών των ενδοσκοπικών τεχνικών , καθώς και ενίοτε με το συνδυασμό σιαλενδοσκόπησης και διαστοματικής προσπέλασης ( όταν η διάμετρος είναι >5 χιλιοστά ή ο λίθος έχει συμφυθεί με τον πόρο του αδένα) επιτυγχάνεται η ανατομική και λειτουργική διάσωση του αδένα σε ποσοστό έως και 98%.
Περιορισμοί: Δύσκολη σε μεγάλους ή ενσφηνωμένους λίθους κοντά στη πύλη του αδένα.
Χειρουργική αφαίρεση του αδένα:
Τέλος σε μεγάλους ενδοαδενικούς λίθους, όταν έχουν συμβεί υποτροπιάζουσες λοιμώξεις, και οι συντηρητικές / ενδοσκοπικές μέθοδοι έχουν αποτύχει η χειρουργική αφαίρεση του αδένα αποτελεί την οριστική θεραπεία. Οι δυνητικοί κίνδυνοι περιλαμβάνουν:
- Κάκωση προσωπικού νεύρου ( στην επέμβαση της παρωτίδας)
- Kάκωση επιχείλιου κλάδου του προσωπικού νεύρου και γλωσσικού νεύρου ( στην επέμβαση του υπογνάθιου)
Πως επιλέγεται η πιο κατάλληλη μέθοδος;
Αυτό καθορίζεται από :
- το μέγεθος και τη θέση του λίθου (στο πόρο ή εντός του αδένα)
- συμπτώματα και υποτροπές,
- διαθεσιμότητα εξοπλισμού
- εμπειρία – προτίμηση του θεράποντος Ω.Ρ.Λ.
Πως πραγματοποιείται η σιαλενδοσκόπηση;
Η σιαλενδοσκόπηση , ανάλογα με την περίπτωση, διενεργείται είτε με τοπική αναισθησία στο ιατρείο είτε με γενική αναισθησία στο χειρουργείο. Η διάρκεια μιας επεμβατικής σιαλενδοσκόπησης κυμαίνεται από 20 έως 60 λεπτά.
Tι επιπλοκές μπορεί να συμβούν;
Μπορεί να συμβούν , οίδημα / αιμάτωμα στο έδαφος του στόματος, συμφύσεις και στένωση του πόρου του αδένα, παροδική (συχνότερα) ή και μόνιμη βλάβη του γλωσσικού νεύρου και αποφρακτική σιαλοκήλη ( βατράχιο).
Συχνές Ερωτήσεις
Ανάλογα με το μέγεθος και τη θέση του λίθου :
- Συντηρητική αγωγή
- Ενδοσκοπική αφαίρεση (σιαλενδοσκόπηση)
- Μικρή χειρουργική αφαίρεση
- Αφαίρεση αδένα όταν το πρόβλημα παραμένει
Τις περισσότερες περιπτώσεις η αντιμετώπιση της σιελολιθίασης δεν χρειάζεται παραμονή στο νοσοκομείο. Γίνεται με τοπική αναισθησία και ο ασθενής εξέρχεται την ίδια ημέρα όταν πρόκειται για μικρό λίθο, αφαιρείται με μικρή τομή από το στόμα ή με απλή σιαλενδοσκόπηση.
Μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία (συνήθως 1 βράδυ) εάν:
- υπάρχει σοβαρή λοίμωξη ή απόστημα,
- ο λίθος είναι μεγάλος ή βαθιά τοποθετημένος,
- γίνει γενική αναισθησία,
- απαιτείται αφαίρεση ολόκληρου αδένα,
- υπάρχουν άλλα προβλήματα υγείας που χρειάζονται παρακολούθηση.
Συνήθως υπάρχει ήπιο πρήξιμο ή ενόχληση για λίγες ημέρες, ευαισθησία στο φαγητό, ενώ επιτρέπεται μαλακή τροφή . Βοηθά στην ανάρρωση ήπιο μασάζ του αδένα, ζεστές κομπρέσες, καλή ενυδάτωση, καλή στοματική υγιεινή και αποφυγή καπνίσματος και αλκοόλ.
Η επιστροφή στην εργασία γίνεται σε 2-3 ημέρες, και πλήρης βελτίωση αναμένεται μέσα σε 1–2 εβδομάδες.
Ναι, στην σιελολιθίαση μπορεί να εμφανιστεί υποτροπή, αλλά δεν συμβαίνει σε όλους ενώ με τις σύγχρονες τεχνικές η πιθανότητα είναι χαμηλή.
Η πιθανότητα εξαρτάται από:
- το αν αφαιρέθηκε πλήρως ο λίθος,
- αν υπάρχει στένωση του πόρου,
- τη λειτουργία του αδένα,
- και παράγοντες όπως αφυδάτωση ή χρόνια ξηροστομία.
Κάποιοι ασθενείς εμφανίζουν νέο λίθο μήνες ή χρόνια αργότερα, ενώ άλλοι παρουσιάζουν επαναλαμβανόμενα επεισόδια φλεγμονής χωρίς νέο μεγάλο λίθο.