Επεμβάσεις για Ροχαλητό και Υπνική Άπνοια
Τι είναι το ροχαλητό και η υπνική άπνοια;
Το ροχαλητό είναι ο ήχος που παράγεται από δονήσεις των μαλακών ιστών του ανώτερου αεραγωγού κατά τον ύπνο, λόγω μερικής απόφραξης αυτού.
Αποφρακτική Υπνική Άπνοια (ΑΥΑ): επαναλαμβανόμενα επεισόδια πλήρους ή μερικής απόφραξης του ανώτερου αεραγωγού κατά τον ύπνο, που οδηγούν σε παύσεις της αναπνοής, πτώση οξυγόνου και διαταραχή του ύπνου.
Πότε εξετάζεται η χειρουργική αντιμετώπιση;
Η χειρουργική αντιμετώπιση δεν είναι η πρώτη επιλογή. Εξετάζεται όταν:
- Αποτυγχάνουν τα συντηρητικά μέτρα (απώλεια βάρους, πλαϊνή θέση σώματος στον ύπνο, αποφυγή αλκοόλ και φαγητού πριν τον ύπνο).
- Δεν είναι ανεκτή ή αποτελεσματική η θεραπεία με CPAP (συσκευή θετικής πίεσης αέρα)
- Υπάρχει σαφής ανατομική αιτία απόφραξης (π.χ. ρινικό διάφραγμα, υπερτροφικές αμυγδαλές).
Ποιες επεμβάσεις ενδείκνυνται;
Υπάρχουν πολλές επεμβάσεις που έχουν εφαρμοσθεί ανάλογα με το πρόβλημα του πάσχοντος:
Επεμβάσεις στη μύτη: Στόχος η βελτίωση της ρινικής αναπνοής.
- Διαφραγματοπλαστική: διόρθωση σκολίωσης ρινικού διαφράγματος.
- Σμίκρυνση κάτω ρινικών κογχών: Βοηθούν κυρίως στο ροχαλητό και στη συμμόρφωση με CPAP.
Επεμβάσεις στον φάρυγγα (μαλακή υπερώα):
- Yπερωιοφαρυγγοπλαστική ( UPPP): αφαίρεση σταφυλής και πιθανόν των αμυγδαλών και διαμόρφωση της μαλακής υπερώας (Φωτο 1)
- Laser ή ραδιοσυχνότητες (RF): σκλήρυνση και μείωση χαλάρωσης του ιστού της μαλακής υπερώας (Φωτο 2)
Είναι κατάλληλες κυρίως για απλό ροχαλητό ή ήπια αποφρακτική άπνοια.
Αμυγδαλεκτομή:
Ενδείκνυται όταν υπάρχουν υπερτροφικές αμυγδαλές.
Πολύ αποτελεσματική σε παιδιά και σε επιλεγμένα περιστατικά ενηλίκων.
Επεμβάσεις στη βάση της γλώσσας:
Στόχος είναι η μείωση της οπισθοχώρησης και του όγκου της βάσης της γλώσσας δημιουργώντας περισσότερο χώρο για τη δίοδο του αέρα. Γίνεται με ραδιοσυχνότητες στη βάση της γλώσσας και μερική γλωσσεκτομή με Laser.
* Για μέτρια–σοβαρή αποφρακτική άπνοια σε επιλεγμένους ασθενείς.
Γναθοχειρουργικές επεμβάσεις:
Προώθηση άνω και κάτω γνάθου .
* Η πιο αποτελεσματική χειρουργική μέθοδος για σοβαρή αποφρακτική άπνοια , αλλά και η πιο επεμβατική ( από γναθοχειρουργό)
Υπογλώσσια νευροδιέγερση:
Εμφύτευση συσκευής που διεγείρει το υπογλώσσιο νεύρο κατά τον ύπνο (Φωτο 3)
* Σύγχρονη επιλογή για ασθενείς με μέτρια–σοβαρή αποφρακτική άπνοια που δεν ανέχονται CPAP.
Πόσο αποτελεσματικές είναι;
Για το απλό ροχαλητό είναι αρκετά αποτελεσματικές με υψηλά ποσοστά βελτίωσης. Η αποφρακτική υπνική άπνοια σπάνια θεραπεύεται με μία μόνο επέμβαση. Συχνά απαιτείται συνδυασμός επεμβάσεων.
Τι κίνδυνοι μπορεί να προκύψουν;
Η κάθε επέμβαση έχει τους δικούς της κινδύνους και επιπλοκές. Οι πιο σύνθετες επεμβάσεις ( μετατόπιση της γνάθου, επεμβάσεις στη βάση της γλώσσας) εγκυμονούν μεγαλύτερους κινδύνους και επιπλοκές, γι’αυτό το λόγο πρέπει να εκτιμώνται πολύ προσεχτικά.
Οι συνηθισμένες επιπλοκές είναι η αιμορραγία , ο έντονος πόνος (ιδίως στη υπερωιοφαρυγγοπλαστική) και η λοίμωξη.
Υπάρχει η πιθανότητα να μην υποχωρήσουν πλήρως τα συμπτώματα. Επίσης, συμβαίνει συχνά , παρά την αρχική βελτίωση του ροχαλητού και των συμπτωμάτων της αποφρακτικής υπνικής άπνοιας, να έχουμε υποτροπή τους με την αύξηση του βάρους ή με την πρόοδο της ηλικίας.
Μήνυμα: Η χειρουργική αντιμετώπιση του ροχαλητού και,κυρίως, της αποφρακτικής υπνικής άπνοιας δεν αντικαθιστά πάντα τη CPAP. Η εξατομικευμένη εκτίμηση του ασθενούς απαιτεί συνεργασία Χειρουργού – Ω.Ρ.Λ. και πνευμονολόγου.
Συχνές Ερωτήσεις
- Όταν υπάρχει μέτρια ή σοβαρή υπνική άπνοια
- Όταν δεν αντέχεται ή δεν βοηθά η μάσκα CPAP
- Όταν υπάρχει ανατομικό πρόβλημα (π.χ. στραβό διάφραγμα, μεγάλες αμυγδαλές)
Στη Μύτη:
- Διαφραγματοπλαστική (διόρθωση διαφράγματος)
- Μείωση ρινικών κογχών
Στόμα / φάρυγγας:
- Αφαίρεση αμυγδαλών
- Σταφυλοϋπερωιοφαρυγγοπλαστική (UPPP)
- Laser ή ραδιοσυχνότητες για τη μαλακή υπερώα
Γλώσσα:
- Μείωση βάσης γλώσσας
- Εμφυτεύματα ή ειδικές τεχνικές στήριξης
Νεότερες μέθοδοι: Νευροδιεγέρτης υπογλωσσίου νεύρου
Στο απλό ροχαλητό συχνά πολύ αποτελεσματικές.
Στην υπνική άπνοια: Βελτιώνουν σημαντικά τα συμπτώματα αλλά δεν αντικαθιστούν πάντα πλήρως τη συσκευή CPAP.