Kαρκίνος λάρυγγα
Ο καρκίνος του λάρυγγα αποτελεί κακοήθη νεοπλασία που αναπτύσσεται στον λάρυγγα, όργανο του αναπνευστικού συστήματος υπεύθυνο για τη φώνηση, την αναπνοή και την προστασία των κατώτερων αεραγωγών κατά την κατάποση.
Ανατομία και Εντόπιση
Ανατομικά, ο λάρυγγας διακρίνεται σε τρεις περιοχές :
- Υπεργλωττιδική (επιγλωττίδα, νόθες φωνητικές χορδές)
- Γλωττιδική ( γνήσιες φωνητικές χορδές)
- Υπογλωττιδική
Η εντόπιση του όγκου επηρεάζει τόσο την κλινική εικόνα όσο και την πρόγνωση της νόσου.
Η συχνότερη εντόπιση είναι στη γλωττιδική περιοχή ( 70%)(φωτο), συνέχεια στην υπεργλωττιδική περιοχή ( 20-30%) και σπανιώτερα στην υπογλωττιδική.
Η συχνότερη ιστολογική μορφή είναι το πλακώδες καρκίνωμα ( 90-95%) το οποίο προέρχεται από τα πλακώδη επιθηλιακά κύτταρα που επενδύουν τον λάρυγγα. Η νόσος εμφανίζεται κυρίως σε άνδρες μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας, αν και τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση και σε νεότερες ηλικίες.
Κλινική Εικόνα
Τα συμπτώματα εξαρτώνται από την εντόπιση του όγκου. Το πιο συχνό και πρώιμο σύμπτωμα, ιδιαίτερα στους όγκους της γλωττίδας, είναι η επίμονη δυσφωνία (βραχνάδα). Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- δυσφαγία και οδυνοφαγία
- αίσθημα ξένου σώματος στον λαιμό
- επίμονο πονόλαιμο
- αντανακλώμενο ωτικό άλγος
- βήχα, αιμόπτυση
- δύσπνοια σε προχωρημένα στάδια
- ανεξήγητη απώλεια σωματικού βάρους
Δίνει μεταστάσεις στους τραχηλικούς λεμφαδένες;
Ο γλωττιδικός καρκίνος σπάνια γιατί η περιοχή της γλωττίδας στερείται λεμφικού δικτύου, ενώ ο υπεργλωττιδικός καρκίνος δίνει συχνότερα γιατί η υπεργλωττιδική περιοχή έχει πλούσιο λεμφικό δίκτυο.
Διάγνωση
Η διάγνωση βασίζεται στην κλινική εξέταση από Ωτορινολαρυγγολόγο και στην ενδοσκόπηση του λάρυγγα.
Η οριστική διάγνωση τίθεται με βιοψία υπό γενική αναισθησία και ιστοπαθολογική εξέταση. Για τον καθορισμό της έκτασης της νόσου χρησιμοποιούνται απεικονιστικές μέθοδοι, όπως αξονική ή μαγνητική τομογραφία.
Η σταδιοποίηση γίνεται σύμφωνα με το σύστημα TNM (4 στάδια)
Θεραπευτική Αντιμετώπιση
Η θεραπεία εξατομικεύεται και εξαρτάται από το στάδιο, την εντόπιση του όγκου και τη γενική κατάσταση του ασθενούς. Οι βασικές θεραπευτικές επιλογές είναι:
- χειρουργική αντιμετώπιση
- ακτινοθεραπεία
- χημειοθεραπεία
- Aνοσοθεραπεία
- συνδυασμένη θεραπεία
Σήμερα προσφέρονται και στοχευμένες θεραπείες (κλινικές δοκιμές)
Στάδια καρκίνου και αντιμετώπιση:
Πρώιμα στάδια : I – II (o όγκος δεν έχει εξαπλωθεί εκτός του λάρυγγα)
Προχωρημένα στάδια : III– IV (όγκος μεγαλύτερος , καθηλώνει το λάρυγγα και μπορεί να επεκτείνεται στις γειτονικές δομές του λάρυγγα)
Στα πρώιμα στάδια, στόχος είναι η ίαση με ταυτόχρονη διατήρηση της φωνής. Η θεραπεία μπορεί να γίνει μόνο με Ακτινοθεραπεία ή εάν επιλεγεί η χειρουργική αφαίρεση του όγκου γίνεται συνήθως με Laser- CO2 και διατήρηση του λάρυγγα.
Σε προχωρημένα στάδια μπορεί να χορηγηθεί αρχικά Ακτινοθεραπεία και/ ή Χημειοθεραπεία και επί αποτυχίας να γίνει χειρουργική αφαίρεση του λάρυγγα. Μπορεί, ενίοτε, να απαιτηθεί ολική λαρυγγεκτομή σε στάδιο IV με συμπληρωματική Ακτινο/Χημειοθεραπεία.
Εάν υπάρχουν διογκωμένοι τραχηλικοί λεμφαδένες ( μεταστατική νόσος) γίνεται ταυτόχρονα και ριζικός λεμφαδενικός καθαρισμός του τραχήλου.
Πρόγνωση
Η πρόγνωση εξαρτάται από το στάδιο κατά τη διάγνωση. Η έγκαιρη διάγνωση σχετίζεται με υψηλά ποσοστά επιβίωσης.
Σε πρώιμο στάδιο στο γλωττιδικό καρκίνο, το 5ετές προσδόκιμο επιβίωσης ανέρχεται σε 80-95%. Σε προχωρημένο στάδιο στο Τ3 , ανέρχεται σε 50% και στο Τ4 < 40%.
Στον υπεργλωττιδικό καρκίνο, σε πρώιμο στάδιο ανέρχεται σε 60-85% και σε προχωρημένο στάδιο στο Τ3, 40-50% και στο Τ4 <30%.
Πρόληψη
Η πρόληψη περιλαμβάνει τη διακοπή του καπνίσματος, τον περιορισμό του αλκοόλ και την ενημέρωση του πληθυσμού για τα πρώιμα συμπτώματα.
Πότε να πάω στο γιατρό;
Βραχνάδα και ενοχλήματα στην κατάποση που διαρκούν περισσότερο από 4 εβδομάδες απαιτούν πάντα Ω.Ρ.Λ. εξέταση.
Συχνές Ερωτήσεις
Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με την εντόπιση.
Στο γλωττιδικό καρκίνο ( φωνητικές χορδές) το πρώτο και κύριο σύμπτωμα είναι η βραχνάδα, η αλλοίωση της φωνής, γι’αυτό διαγιγνώσκεται νωρίς αφού η αλλαγή στη φωνή γίνεται γρήγορα αντιληπτή.
Ο υπεργλωττιδικός καρκίνος ( περιοχή πάνω από τις φωνητικές χορδές) είναι ύπουλος γιατί μπορεί να μην επηρεάζει άμεσα τη φωνή και έτσι συχνά διαγιγνώσκεται αργότερα. Τα συμπτώματα που προκαλεί είναι πόνος ή δυσκολία στην κατάποση, αίσθηση «κόμπου» στον λαιμό , πόνος που αντανακλά στο αυτί , διόγκωση λεμφαδένων στον λαιμό.
Στη πιο σπάνια μορφή, του υπογλωττιδικού καρκίνου, τα συμπτώματα περιλαμβάνουν δυσκολία στην αναπνοή ενώ βήχας ή βραχνάδα εμφανίζονται σε πιο προχωρημένο στάδιο.
Η κλινική υποψία βασίζεται στην ενδοσκόπηση του λάρυγγα που γίνεται με ενδοσκόπια από Ωτορινολαρυγγολόγο και η οριστική διάγνωση τίθεται με Μικρολαρυγγοσκόπηση και βιοψία υπό γενική αναισθησία.
Η θεραπεία του καρκίνου του λάρυγγα εξατομικεύεται και εξαρτάται από το στάδιο, την εντόπιση του όγκου και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.
Στα πρώιμα στάδια, στόχος είναι η ίαση με ταυτόχρονη διατήρηση της φωνής. Η θεραπεία γίνεται είτε με Ακτινοθεραπεία ή με χειρουργική αφαίρεση του όγκου , συνήθως με Laser- CO2 και διατήρηση του λάρυγγα.
Σε προχωρημένα στάδια μπορεί να χορηγηθεί αρχικά Ακτινοθεραπεία και/ ή Χημειοθεραπεία και επί αποτυχίας να γίνει χειρουργική αφαίρεση του λάρυγγα.
Μπορεί, ενίοτε, να απαιτηθεί ολική λαρυγγεκτομή σε στάδιο IV με συμπληρωματική Ακτινο/Χημειοθεραπεία.
Εάν υπάρχουν διογκωμένοι τραχηλικοί λεμφαδένες εκτελείται ταυτόχρονα λεμφαδενικός καθαρισμός του τραχήλου