Κατάγματα Ρινός
Τα κατάγματα της ρινός αποτελούν τη συχνότερη μορφή κατάγματος του προσωπικού κρανίου. Αφορούν τη λύση της συνέχειας των ρινικών οστών ή/και του ρινικού διαφράγματος, συνήθως ως αποτέλεσμα άμεσης κάκωσης.
Ποια είναι τα συχνότερα αίτια;
Τα συχνότερα αίτια περιλαμβάνουν:
- Τροχαία ατυχήματα
- Αθλητικές κακώσεις (π.χ. πολεμικές τέχνες,ποδόσφαιρο)
- Πτώσεις
- Σωματική βία
Η προβολή και η λεπτή κατασκευή των ρινικών οστών καθιστούν τη μύτη ιδιαίτερα ευάλωτη σε τραυματισμούς.
Παθοφυσιολογία
Η εφαρμογή τραυματικής δύναμης στη ρινική χώρα προκαλεί:
- Κάταγμα των ρινικών οστών
- Παρεκτόπιση του ρινικού διαφράγματος
- Ρήξη αγγείων → αιμορραγία (ρινορραγία)
- Οίδημα και αιμάτωμα (ιδιαίτερα αιμάτωμα ρινικού διαφράγματος, το οποίο αποτελεί επείγουσα κατάσταση)
Ποια είναι τα βασικά συμπτώματα;
Τα κύρια συμπτώματα και σημεία περιλαμβάνουν:
- Πόνο και ευαισθησία στη ρινική χώρα
- Ρινορραγία
- Οίδημα και εκχυμώσεις (μελανιές κάτω από τα μάτια )
- Παραμόρφωση της μύτης
- Δυσχέρεια ρινικής αναπνοής
- Κριγμό κατά την ψηλάφηση
Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να συνυπάρχουν κακώσεις του μέσου προσώπου ή του κρανίου.
Πως γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση είναι κυρίως κλινική και βασίζεται στο ιστορικό του τραυματισμού, στην επισκόπηση, ψηλάφηση της ρινός ( κριγμός των ρινικών οστών) και στον ενδοσκοπικό έλεγχο που δείχνει τη βατότητα των ρινικών θαλαμών.
Πολλές φορές γίνεται και απεικονιστικός έλεγχος που περιλαμβάνει ακτινογραφία ρινικών οστών (περιορισμένη διαγνωστική αξία) και αξονική τομογραφία (CT) σε περιπτώσεις σοβαρού τραύματος ή υποψίας συνοδών κακώσεων.
Αντιμετώπιση:
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη βαρύτητα του κατάγματος:
Συντηρητική αντιμετώπιση σε μη παρεκτοπισμένα κατάγματα όπου χορηγούνται αναλγητικά, πάγος, και αποσυμφορητικά.
Χειρουργική αντιμετώπιση σε παρεκτοπισμένα κατάγματα για να γίνει επαναφορά των οστών στη φυσιολογική τους θέση ώστε να διορθωθεί η παραμόρφωση της μύτης και να αποκατασταθεί η αναπνοή. Γίνεται κλειστή( χωρίς τομή στο δέρμα της μύτης) ή ανοιχτή ανάταξη της ρινός ανάλογα μα το βαθμό της παραμόρφωσης.
Πότε και πως γίνεται η κλειστή ανάταξη;
Συνήθως γίνεται μέσα σε 5–10 ημέρες από τον τραυματισμό, πριν κολλήσουν τα οστά σε λάθος θέση υπό τοπική ή γενική αναισθησία. Ο Χειρουργός- Ω.Ρ.Λ. χρησιμοποιεί ειδικά εργαλεία ή τα δάχτυλα για να ευθυγραμμίσει τα οστά της μύτης. Μπορεί να τοποθετηθούν εσωτερικοί νάρθηκες ή γάζες μέσα στη μύτη, καθώς επίσης και εξωτερικός νάρθηκας για σταθεροποίηση. Ο πόνος διαρκεί 1-3 ημέρες και αντιμετωπίζεται με απλά παυσίπονα.
Πότε γίνεται ανοιχτή ανάταξη;
Η ανοιχτή ανάταξη γίνεται πάντα υπό γενική νάρκωση όταν το κάταγμα είναι σοβαρό ή υπάρχει σημαντική παραμόρφωση της μύτης , έχει παρεκτοπιστεί και το ρινικό διάφραγμα επηρεάζοντας την αναπνοή ή όταν έχει αποτύχει η κλειστή ανάταξη.
Η ανοιχτή ανάταξη συνήθως γίνεται αφού φύγει το πρήξιμο από τον τραυματισμό (μετά 7-10 ημέρες) αλλιώς μετά από αρκετούς μήνες, όταν χρειάζεται και διόρθωση της μύτης με ρινοπλαστική
Τι επιπλοκές μπορεί να συμβούν σε καθυστερημένη ή αποτυχημένη ανάταξη;
Πιθανές επιπλοκές περιλαμβάνουν:
- Μόνιμη παραμόρφωση της ρινός
- Απόφραξη ρινικής αναπνοής
- Λοίμωξη ή απόστημα
- Νέκρωση ρινικού διαφράγματος
- Διαταραχές όσφρησης (σπανιότερα)
Ποιος είναι ο χρόνος επούλωσης των σπασμένων ρινικών οστών;
Πρώτες 7–10 ημέρες:Τα οστά είναι ακόμη κινητά και γι’ αυτό γίνεται η ανάταξη σε αυτό το διάστημα.
10–14 ημέρες: Τα οστά αρχίζουν να κολλάνε στη νέα τους θέση
3–4 εβδομάδες: Η μύτη γίνεται αρκετά πιο σταθερή.
4–6 εβδομάδες: Θεωρείται ότι το κάταγμα έχει επουλωθεί σε μεγάλο βαθμό.
Πρόγνωση
Η πρόγνωση είναι γενικά καλή, εφόσον υπάρξει έγκαιρη διάγνωση και σωστή αντιμετώπιση. Η καθυστέρηση στη θεραπεία αυξάνει τον κίνδυνο λειτουργικών και αισθητικών επιπλοκών.
Μετά από κλειστή ανάταξη κατάγματος ρινικών οστών, υπάρχουν μερικά σημαντικά πράγματα που πρέπει να αποφεύγονται για να επουλωθεί σωστά η μύτη.
Για περίπου 7–10 ημέρες πρέπει να αποφεύγεται το έντονο φύσημα, γιατί μπορεί να μετακινήσει τα οστά και να προκαλέσει αιμορραγία.
Αποφυγή χτυπημάτων για 3–4 εβδομάδες, πρέπει να αποφεύγονται αθλήματα επαφής και δραστηριότητες όπου μπορεί να χτυπηθεί η μύτη.
Αποφυγή της πίεσης ή άγγιγμα της μύτης Η πίεση μπορεί να μετακινήσει τα οστά πριν αυτά σταθεροποιηθούν.
Προσοχή στον ύπνο: Συνιστάται ύπνος με το κεφάλι λίγο πιο ψηλά, αποφυγή ύπνου μπρούμυτα ή στο πλάι όπου μπορεί να πιεστεί η μύτη.
Προσοχή στα γυαλιά όρασης ή ηλίου: Μπορεί να χρειαστεί να μην ακουμπούν στη μύτη για λίγες εβδομάδες, γιατί ασκούν πίεση στα ρινικά οστά.
Συνηθισμένα συμπτώματα μετά την ανάταξη:
Είναι φυσιολογικά για λίγες ημέρες πρήξιμο ,μελανιές, μικρή αιμορραγία, μπούκωμα.
Αν όμως εμφανιστούν: έντονος πόνος , σοβαρή αιμορραγία ή πυρετός πρέπει να ενημερωθεί ο γιατρός.
Πότε επιστρέφει κάποιος σε δραστηριότητες;
Στις καθημερινές δραστηριότητες επιστρέφει μετά από λίγες ημέρες
Μετά από 2 περίπου εβδομάδες μπορεί να κάνει ελαφριά άσκηση και
Μετά από 4–6 εβδομάδες μπορεί να κάνει ελεύθερα ότι θέλει
Συχνές Ερωτήσεις
Τα κύρια συμπτώματα και σημεία περιλαμβάνουν:
Πόνο και ευαισθησία στη ρινική χώρα, κριγμό κατά την ψηλάφηση, ρινορραγία, οίδημα και εκχυμώσεις (μελανιές κάτω από τα μάτια), παραμόρφωση της μύτης δυσχέρεια ρινικής αναπνοής.
Γιατί αν δε γίνει άμεση επαναφορά των οστών της μύτης στη θέση τους θα γίνει επούλωση σε λάθος θέση.Αυτό σημαίνει ότι μπορεί αργότερα να χρειαστεί χειρουργική διόρθωση με ρινοπλαστική για αποκατάσταση της παραμόρφωσης και της καλής αναπνοής της μύτης.
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη βαρύτητα του κατάγματος και της παραμόρφωσης της μύτης.
Σε μικρά κατάγματα, χωρίς παραμόρφωση της μύτης, συνιστάται παρακολούθηση με χορήγηση αναλγητικών.
Σε κατάγματα με παραμόρφωση της μύτης το ιδανικό είναι να γίνει η διόρθωση με κλειστή ανάταξη εντός 24-72 ώρες από την κάκωση ( μέγιστο 10 ημέρες).
Αν δε είναι εφικτό αυτό , τότε μετά από 7-10 ημέρες ( που υποχωρεί το οίδημα) μπορεί να γίνει ανοιχτή ανάταξη υπό γενική αναισθησία ή να αποφασιστεί να γίνει μετά από 6-8 μήνες λειτουργική ρινοπλαστική για αποκατάσταση της παραμόρφωσης και αναπνοής της μύτης.