Οξεία ρινοκολπίτιδα (Ιγμορίτιδα)
Τι είναι η οξεία Ρινοκολπίτιδα;
Είναι η οξεία φλεγμονή της ρινός και των παραρρινίων κόλπων ( ιγμόρια,ηθμοειδείς, μετωπιαίοι κόλποι και σπανιότερα ο σφηνοειδής κόλπος) με διάρκεια συμπτωμάτων λιγότερο από 4 εβδομάδες ( όταν η διάρκεια είναι μεγαλύτερη από 12 εβδομάδες μιλάμε για χρόνια ρινοκολπίτιδα). Ο όρος Ρινοκολπίτιδα χρησιμοποιείται σήμερα συχνότερα από τον παλαιότερο όρο ‘ιγμορίτιδα’ γιατί στην οξεία φλεγμονή πάσχει τόσο η μύτη όσο και τα παραρρίνια (κυρίως ιγμόρεια).
Από τι προκαλείται;
Είναι συνήθως απότοκος ιογενούς λοίμωξης του ανωτέρου αναπνευστικού και συχνά αυτοιάται, μπορεί όμως να εξελιχθεί σε μικροβιακή λοίμωξη και να χρειασθεί η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Τα δύο κύρια συμπτώματα είναι η ρινική απόφραξη και η πρόσθια ή οπίσθια πυώδη ρινική έκκριση, ενώ μπορεί να συνυπάρχουν διαταραχή της όσφρησης, πόνος στο πρόσωπο ή κεφαλαλγία, βήχας (στα παιδιά) και πυρετός.
Πως τίθεται η διάγνωση;
Αν ο ασθενής εξετασθεί πρώτα από γενικό ιατρό ή παθολόγο η υποψία μπαίνει από τα δύο κύρια συμπτώματα. Η ακριβής διάγνωση τίθεται από τον Ω.Ρ.Λ. ιατρό που με τη ρινική εξέταση με το ενδοσκόπιο θα διαπιστώσει την παθολογία του βλεννογόνου της ρινός, οίδημα και βλεννοπυώδη έκκριση στο μέσο ρινικό πόρο ή και στο οπίσθιο τμήμα της ρινός. (Φωτο)
Είναι ιογενής ή μικροβιακή;
Δεν μπορεί να γίνει διάκριση αρχικά. Θεωρείται ιογενής όταν η έναρξη της νόσου είναι ξαφνική με συμπτώματα κοινού κρυολογήματος και ρινική συμφόρηση, ρινική έκκριση, πρωσοπαλγία, μείωση ή απώλεια της όσφρησης, πυρετό και αδιαθεσία που έχουν διάρκεια μικρότερο από 10 ημέρες.Υποψιαζόμαστε μικροβιακή ρινοκολπίτιδα όταν τα συμπτώματα αυτά παραμένουν πάνω από 10 ημέρες χωρίς βελτίωση, ή υπάρχει σφοδρή έναρξη της νόσου ( θ>39, πυώδεις εκκρίσεις, έντονος πόνος ) ή διπλή νόσηση (αρχική βελτίωση και μετά επιδείνωση). Ένα ποσοστό 2-5% έχει μικροβιακή αιτιολογία
Χρειάζεται Ακτινογραφία;
Η απεικόνιση, απλή ακτινογραφία, δε συστήνεται σαν πρώτης γραμμής διαγνωστικό μέσο αφού δεν διακρίνει την ιογενή από τη μικροβιακή φλεγμονή. Εάν όμως τα συμπτώματα επιμένουν και η κλινική εικόνα του ασθενούς επιδεινώνεται( παρά τη φαρμακευτική αγωγή) συστήνεται η απεικόνιση που πρέπει να είναι η Αξονική Τομογραφία.
Χρειάζεται καλλιέργεια ρινικού επιχρίσματος;
Όχι, γιατί όταν γίνεται με βαμβακοφόρο στυλεό στο ιατρείο είναι αναξιόπιστη. Η πιο ακριβής μέθοδος διάγνωσης της οξείας μικροβιακής ρινοκολπίτιδας είναι η καλλιέργεια αναρροφηθέντος υλικού μετά από παρακέντηση των ιγμορείων που είναι όμως μέθοδος επεμβατική και δεν μπορεί να εφαρμοσθεί ως εξέταση ρουτίνας στην καθημερινή κλινική πράξη
Πως θεραπεύεται;
Εντός 7-15 ημερών το 85% των περιπτώσεων υποχωρεί σχεδόν πλήρως με αναλγητικά, ρινοπλύσεις με φυσιολογικό ορό και ρινικά αποσυμφορητικά.Δε συνιστώνται αντιβιοτικά στην οξεία ιογενή Ρινοκολπίτιδα. Στην πράξη,όμως, δυστυχώς συνταγογραφείται αντιβίωση και αυτό οφείλεται στις προσδοκίες των ασθενών σχετικά με τις δυνατότητες ‘ίασης’ της αντιβιοτικής αγωγής και άσκησης ιατρικής αντίθετης με τις κατευθυντήριες οδηγίες.
Πότε χορηγείται αντιβίωση;
Όταν τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται μετά από 10 ημέρες ή επιδεινώνονται, η αντιβίωση είναι επιβεβλημένη και δίνεται σαν πρώτη επιλογή Amoxicillin/ Clavulanate1grx 3 για 10 ημέρες και σαν δεύτερη επιλογή μία κινολόνη. Σε αποτυχία βελτίωσης των συμπτωμάτων ή και επιδείνωσης μετά από 3-5 ημέρες θεραπείας, πρέπει να αξιολογείται ο κίνδυνος με Αξονική τομογραφία σπλαχνικού κρανίου και παραπομπή σε Νοσοκομείο για πιθανή νοσηλεία αφού μπορεί να συμβούν σοβαρές επιπλοκές σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών.
Μπορεί να συμβούν επιπλοκές;
Οι επιπλοκές της οξείας ρινοκολπίτιδας είναι σχετικά σπάνιες αλλά εάν συμβούν είναι σοβαρές και χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση και παραπομπή σε νοσοκομείο. Μπορεί να εμφανιστούν επιπλοκές από τον οφθαλμικό κόγχο ( οίδημα στα βλέφαρα, ερυθρότητα γύρω από το μάτι, διπλωπία, μειωμένη όραση, δυσκολία στη κίνηση του ματιού), από επέκταση της λοίμωξης στον εγκέφαλο ( μηνιγγίτιδα, εγκεφαλικό απόστημα), και επέκταση στα οστά της περιοχής (οστεομυελίτιδα του μετωπιαίου οστού). Επίσης η φλεγμονή μπορεί να επιδεινώσει το άσθμα και το χρόνιο βήχα ή και να εξελιχθεί σε χρόνια ρινοκολπίτιδα όταν τα συμπτώματα επιμένουν άνω των 12 εβδομάδων.
Συχνές Ερωτήσεις
Τα συχνότερα συμπτώματα είναι μπουκωμένη μύτη, καταρροή ή παχύρρευστες εκκρίσεις, πόνος ή πίεση στο πρόσωπο, μειωμένη όσφρηση και πονοκέφαλος ή πυρετός ( μερικές φορές).
Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στα συμπτώματα και στην κλινική εξέταση της ρινός με ενδοσκόπιο που αποκαλύπτει συνήθως οίδημα και βλεννοπυώδη έκκριση στο μέσο ρινικό πόρο ή και στο οπίσθιο τμήμα της ρινός.
Η απλή ακτινογραφία παραρρινίων κόλπων δε χρησιμοποιείται σήμερα για τη διάγνωση αφού δε μπορεί να ξεχωρίσει καλά τη φλεγμονή. Η αξονική τομογραφία δείχνει με μεγαλύτερη ακρίβεια το πρόβλημα και είναι η εξέταση που πρέπει να διενεργείται όταν χρειάζεται όπως όταν: τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται, υπάρχει υποψία επιπλοκών, υπάρχουν συχνές υποτροπές ή σχεδιάζεται χειρουργείο.
Η θεραπεία της οξείας ρινοκολπίτιδας εξαρτάται από το αίτιο και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων.Οι περισσότερες περιπτώσεις είναι ιογενείς και βελτιώνονται χωρίς αντιβίωση, με απλή συμπτωματική αγωγή.
Αντιβιοτική αγωγή χορηγείται εάν υπάρχει πιθανή βακτηριακή λοίμωξη όπως όταν : τα συμπτώματα διαρκούν πάνω από 10 ημέρες, υπάρχει υψηλός πυρετός, έντονος πόνος, και επιδείνωση μετά από αρχική βελτίωση. Σαν πρώτη επιλογή δίνεταιAmoxicillin/ Clavulanate 1gr x 3 για 10 ημέρες και σαν δεύτερη επιλογή μία κινολόνη.