Σιελολιθίαση
Η σιελολιθίαση είναι ο σχηματισμός λίθων (πέτρες) μέσα στους σιελογόνους αδένες ή στους εκφορητικούς τους πόρους.
Ποιοι σιελογόνοι αδένες προσβάλλονται συχνότερα;
- Υπογνάθιος αδένας: στο 80–85% των περιπτώσεων
- Παρωτίδα: στο 10–15%
- Υπογλώσσιος και μικροί σιελογόνοι: σπάνια
Γιατί προσβάλλεται συχνότερα ο υπογνάθιος αδένας;
Αυτό συμβαίνει λόγω φυσιολογίας και για ανατομικούς λόγους.
Ο υπογνάθιος αδένας παράγει πιο παχύρρευστο (βλεννώδες) σάλιο με υψηλότερη περιεκτικότητα σε ασβέστιο που αυξάνει την πιθανότητα σχηματισμού λίθων.
Ο υπογνάθιος πόρος (πόρος Wharton) είναι μακρύς και έχει ανιούσα πορεία προς το στόμα. Αυτό σημαίνει ότι το σάλιο ρέει ενάντια στη βαρύτητα, έτσι, οποιαδήποτε στένωση ή μειωμένη ροή διευκολύνει τη δημιουργία λίθων.
Ποια είναι τα αίτια της σιελολιθίασης;
Τα ακριβή αίτια δεν είναι γνωστά. Όμως κάθε κατάσταση που προκαλεί μειωμένη ροή σάλιου και το κάνει πιο παχύρευστο προδιαθέτει για δημιουργία λίθων. Τέτοιες καταστάσεις είναι:
- Αφυδάτωση
- Αυτοάνοσα όπως σύνδρομο Sjögren’s, Σ.Ε.Λ.
- Κάπνισμα
- Φλεγμονές των σιελογόνων
- Μεταβολικές διαταραχές
- Φάρμακα ( αντιυπερτασικά, διουρητικά, αντιισταμινικά, αντιψυχωσικά) Ακτινοβολία στο στόμα
Ποια είναι τα κύρια συμπτώματα;
- Πόνος και διόγκωση του αδένα
- Επιδείνωση κατά τη διάρκεια ή μετά το φαγητό
- Ξηροστομία
- Ερυθρότητα και ευαισθησία
- Πύον από τον πόρο (αν υπάρχει λοίμωξη)
Πώς διαφέρει η κλινική εικόνα υπογνάθιου και παρωτίδας;
- Υπογνάθιος: πόνος και διόγκωση κάτω από το σαγόνι, ψηλαφητός λίθος στο έδαφος στόματος
- Παρωτίδα: διόγκωση προωτιαία, πόνος στην μάσηση, σπανιότερα ψηλαφητός λίθος
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση της σιελολιθίασης των σιελογόνων αδένων βασίζεται σε κλινική εκτίμηση και απεικονιστικές εξετάσεις.
Στην κλινική εξέταση υπάρχει διόγκωση στη περιοχή του αδένα, πόνος ή ευαισθησία κατά την ψηλάφηση ενώ σε κάποιες περιπτώσεις, ο λίθος που αποφράσσει τον εκφορητικό πόρο του υπογνάθιου αδένα ψηλαφάται στο έδαφος του στόματος κάτω από τη γλώσσα. (Φωτο)
Το υπερηχογράφημα σιελογόνων αδένων (μέθοδος εκλογής) ανιχνεύει λίθους και εκτιμά το μέγεθος του αδένα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να γίνει και CT ή MRI
Τα τελευταία χρόνια η σιαλενδοσκόπηση, (η ενδοσκόπηση του σιελογόνου πόρου με πολύ λεπτό ενδοσκόπιο),επιτρέπει άμεση οπτική επιθεώρηση του πόρου και του αδένα και μπορεί ταυτόχρονα να γίνει διάγνωση και θεραπεία.
Ποια είναι η θεραπεία;
Συντηρητική:
- Καλή ενυδάτωση
- Μασάζ αδένα
- Σιελαγωγά (λεμόνι, καραμέλες)
- Αναλγητικά / αντιφλεγμονώδη
- Αντιβιοτικά αν υπάρχει λοίμωξη
Επεμβατική:
- Αφαίρεση λίθου μέσω πόρου
- Σιαλοενδοσκόπηση
- Λιθοτριψία ( όχι συχνά)
- Αφαίρεση αδένα (σε υποτροπές ή μεγάλους λίθους)
Ποιες είναι οι επιπλοκές;
- Χρόνια σιαλαδενίτιδα
- Απόστημα
- Μόνιμη βλάβη αδένα
- Υποτροπές
Μπορεί να ξαναεμφανιστεί λίθος παρά την πλήρη αφαίρεσή του;
Καθώς η ακριβής αιτία των σιελογόνων λίθων δεν είναι γνωστή, δεν υπάρχει σαφής τρόπος πρόληψής τους. Ωστόσο, είναι σημαντικό να γίνεται λήψη άφθονων υγρών, διακοπή καπνίσματος και να ακολουθείται ένα υγιεινός τρόπος ζωής.
Συχνές Ερωτήσεις
Ο υπογνάθιος αδένας είναι αυτός που προσβάλλεται στο 80–85% των περιπτώσεων σιελολιθιάσεων.
Τα κυριώτερα συμπτώματα είναι:
- Πόνος και διόγκωση του αδένα, ειδικά κατά τη σίτιση
- Ξηροστομία ή δυσκολία στη μάσηση
- Ερυθρότητα και ευαισθησία
Συντηρητικά: μαλάξεις, άφθονα υγρά, ξινά τρόφιμα για αύξηση ροής σάλιου Σιαλενδοσκόπηση: αφαίρεση λίθου με ενδοσκόπιο (μικροί έως μεσαίοι λίθοι) Χειρουργική επέμβαση: για μεγάλους ή ενσφηνωμένους λίθους, ανοιχτή αφαίρεση αδένα.
Ναι, στη σιελολιθίαση μπορεί να εμφανιστούν επιπλοκές, ιδιαίτερα όταν ο λίθος παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα και προκαλεί απόφραξη του πόρου. Μπορεί να συμβεί :
- Υποτροπιάζουσα φλεγμονή του αδένα (σιελαδενίτιδα)
- Απόστημα του αδένα με συλλογή πύου
- Μόνιμη βλάβη αδένα