Σμίκρυνση των ρινικών κογχών ή κογχεκτομή
Η σμίκρυνση των ρινικών κογχών ( κυρίως των κάτω ρινικών κογχών) είναι μια χειρουργική επέμβαση που εκτελείται για τη βελτίωση της ροής του αέρα σε άτομα με χρόνια ρινική συμφόρηση λόγω μεγάλης υπερτροφίας των ρινικών κογχών.
Τι σημαίνει υπερτροφία των κάτω ρινικών κογχών;
Υπερτροφία είναι η παθολογική διόγκωση των κογχών. Όταν συμβεί, περιορίζεται ο ρινικός αεραγωγός και προκαλείται ρινική απόφραξη, δηλαδή αίσθημα «βουλωμένης» μύτης. (Φωτο 1)
Ποια είναι τα συχνότερα αίτια υπερτροφίας;
Τα συχνότερα αίτια είναι:
- αλλεργική ρινίτιδα
- χρόνια μη αλλεργική (αγγειοκινητική ή ιδιοπαθής) ρινίτιδα
- παρατεταμένη χρήση αποσυμφορητικών ρινικών σπρέι
- αντιρροπιστική υπερτροφία σε σκολίωση ρινικού διαφράγματος
- φυσαλιδώδης μέση κόγχη (concha bullosa)
Πότε ενδείκνυται η χειρουργική σμίκρυνση;
Η χειρουργική αντιμετώπιση ενδείκνυται όταν η συντηρητική αγωγή (φαρμακευτική θεραπεία) δεν αποδίδει επαρκώς και τα συμπτώματα επιμένουν, επηρεάζοντας την ποιότητα ζωής του ασθενούς.
Τι γίνεται στην επέμβαση αυτή;
Κατά την επέμβαση αυτή μειώνεται το μέγεθος των κάτω ρινικών κογχών (συνήθως) με ‘καυτηριασμό’ , πλάγια παρεκτόπιση αυτών και μερικές φορές με αφαίρεση τμήματος του ιστού των κογχών. Στόχος είναι να μικρύνουν οι κόγχες χωρίς να χαθεί η φυσιολογική τους λειτουργία.
Πως γίνεται η επέμβαση;
Γίνεται συνήθως υπό γενική αναισθησία, αν και μερικοί ασθενείς λαμβάνουν μόνο τοπική αναισθησία, και ο ασθενής μετά από παραμονή μερικών ωρών στην κλινική παίρνει εξιτήριο. Ο χειρουργός μπορεί να επιλέξει από διάφορες τεχνικές για να μειώσει τον όγκο των ρινικών κογχών και να αυξήσει έτσι τον ελεύθερο χώρο στη ρινική θαλάμη. Πρωταρχικός σκοπός πρέπει να είναι η όσο το δυνατόν λιγότερη βλαπτική επίδραση στο βλεννογόνο των ρινικών κογχών για να μην επηρεάζεται η λειτουργία τους.
Για το λόγο αυτό, η κάτω ρινική κόγχη πρέπει να μετατοπίζεται προς τα πλάγια της ρινικής θαλάμης ( outfracture technique) και να συνδυάζεται με μία τεχνική συρρίκνωσης του υπερτροφικού ιστού.
Η τεχνική που ακολουθώ για τη σμίκρυνση του ιστού είναι μέσω κυμάτων ραδιοσυχνοτήτων που διοχετεύονται στις κόγχες μέσω ενός λεπτού καθετήρα(RF).
Διαρκεί περίπου 15-20 λεπτά, δεν έχει αιμορραγία, δεν προκαλεί τη δημιουργία κρουστών, ενώ σέβεται το βλεννογόνο των κογχών. ( φωτο- 2)
Σε περίπτωση υπερβολικού βλεννογονικού ιστού η αφαίρεση μπορεί να γίνει ενδοσκοπικά με τη χρήση χειρουργικού εργαλείου ( microdebrider) με την ίδια επιτυχία.
Στη περίπτωση που η υπερτροφία των κάτω κογχών είναι αποτέλεσμα του διογκωμένου οστού της κόγχης η συρρίκνωση με RF δεν έχει αποτέλεσμα. Χρειάζεται προσεχτική υποβλεννογόνια αφαίρεση με χειρουργικά εργαλεία τμήματος του οστού και ταυτόχρονη πλαγιοποίηση της κόγχης.
Πωματισμός συνήθως δεν χρειάζεται, αλλά και να τοποθετηθεί αφαιρείται μετά από λίγες ώρες.
Τι συμβαίνει μετεγχειρητικά;
Η διαδικασία επούλωσης είναι συνήθως αρκετά άνετη και χωρίς πόνο. Μπορεί να υπάρχει μέτρια συμφόρηση και δυσφορία στη μύτη τις πρώτες ημέρες. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου θα πρέπει να γίνονται συχνές ρινοπλύσεις, χρήση ρινικών αλοιφών και μερικές φορές χρήση ρινικών σπρέι για ανακούφιση ιδίως πριν τον ύπνο.
Μετά από 1 εβδομάδα γίνεται καθαρισμός της μύτης στο ιατρείο με αναρρόφηση , η ρινική συμφόρηση μειώνεται σημαντικά και ο ασθενής αρχίζει να αναπνέει άνετα. Η πλήρης ανάρρωση μπορεί να διαρκέσει 2-3 εβδομάδες.
Η επέμβαση μπορεί να συνδυαστεί με άλλες;
Ναι. Συχνά συνδυάζεται με ευθειασμό ρινικού διαφράγματος ή και ρινοπλαστική. Επίσης σε επεμβάσεις χρόνιας ρινοκολπίτιδας μπορεί να γίνει και αφαίρεση τμήματος της μέσης ρινικής κόγχης.
Μπορεί να ξαναμεγαλώσουν οι κόγχες;
Ναι, μετά από μερικά χρόνια, ιδίως σε άτομα με αλλεργική προδιάθεση αλλά το ποσοστό είναι χαμηλό.
Πιθανοί κίνδυνοι και επιπλοκές;
Όπως συμβαίνει με κάθε χειρουργική επέμβαση, υπάρχουν ορισμένοι κίνδυνοι που σχετίζονται με τη σμίκρυνση των ρινικών κογχών. Αυτοί περιλαμβάνουν προσωρινή ξηρότητα στη μύτη, αιμορραγία και κίνδυνο μόλυνσης. Σε ελάχιστες περιπτώσεις υπερβολικής αφαίρεσης κογχικού ιστού μπορεί να συμβεί μία δυσάρεστη κατάσταση ή ‘κενή μύτη’ (Empty nose syndrome) όπου ενώ η μύτη είναι ανοιχτή ο ασθενής δεν αναπνέει. Ωστόσο, αυτές οι επιπλοκές είναι πολύ σπάνιες όταν εκτελούνται από έμπειρο χειρουργό.
Συχνές Ερωτήσεις
Η πιο συχνή μέθοδος είναι μέσω κυμάτων ραδιοσυχνοτήτων που διοχετεύονται στις κόγχες μέσω ενός λεπτού καθετήρα (RF).
Eπίσης η υποβλεννογόνια σμίκρυνση (κρατά τον εξωτερικό βλεννογόνο) και η αφαίρεση μέρος του ιστού της κάτω ρινικής κόγχης όταν το οστό της είναι διογκωμένο.
Καλό είναι τα παραπάνω να συνδυάζονται με μετατόπιση της κάτω ρινικής κόγχης προς τα πλάγια της ρινικής θαλάμης ( outfracture technique).
Συνήθως η ανάρρωση είναι ομαλή. Μπορεί να υπάρχει ελάχιστος πόνος, στην πραγματικότητα, μεγαλύτερο είναι το αίσθημα “μπουκώματος” παρά πόνος.
Χρειάζεται καλή ρινική φροντίδα με ρινοπλύσεις και ρινική αλοιφή για 1-2 εβδομάδες. Επιστροφή σε απλές δραστηριότητες σε 1–2 ημέρες, το μπούκωμα θα υποχωρήσει σε 2 εβδομάδες περίπου, και η πλήρης ανάρρωση απαιτεί 15-20 ημέρες.
Σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να συμβεί αιμορραγία άμεσα μετεγχειρητικά ή και μετά από αρκετές ημέρες από την επέμβαση. Τις περισσότερες φορές σταματά γρήγορα.
Παρατηρείται ενίοτε ξηρότητα της μύτης που είναι ενοχλητική.
Σπάνια, αν γίνει μεγαλύτερη αφαίρεση κογχικού ιστού διαταράσσεται η φυσιολογία της μύτης και δημιουργείται το αίσθημα «άδειας μύτης» όπου υπάρχει δυσκολία στην αναπνοή παρά το ότι η μύτη είναι ανοιχτή. Είναι μία κατάσταση που δύσκολα διορθώνεται.
Ναι. Οι κόγχες μπορεί να ξαναμεγαλώσουν με τα χρόνια γιατί ο ιστός τους είναι «δυναμικός» δηλαδή αντιδρά σε ερεθίσματα και μπορεί να ξαναδιογκωθεί.
Η χειρουργική επέμβαση μειώνει σημαντικά τον όγκο των κογχών και βελτιώνει την αναπνοή, αλλά δεν εγγυάται 100% ότι δεν θα διογκωθούν ξανά, ειδικά αν η υποκείμενη αιτία (π.χ. αλλεργία, χρόνια φλεγμονή) δεν αντιμετωπιστεί.
Ο συνδυασμός χειρουργείου και σωστής μετεγχειρητικής φροντίδας δίνει τα καλύτερα αποτελέσματα.