Στυλιανός Τριάντος – ΩΡΛ

Τυμπανοπλαστική

Η τυμπανοπλαστική είναι μια χειρουργική επέμβαση που στοχεύει (i) στην εξάλειψη νόσου από το μέσο ους και (ii) στην ανακατασκευή του ακουστικού μηχανισμού. Αυτή η επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί με ή χωρίς χειρουργική επέμβαση μαστοειδούς και μπορεί να περιλαμβάνει ή όχι αποκατάσταση με μόσχευμα του τυμπανικού υμένα. Συχνά υπάρχει σύγχυση με τους όρους – μυριγγοπλαστική , οσταριοπλαστική, τυμπανοπλαστική - που χρησιμοποιούνται σαν ‘τυμπανοπλαστική’.

Μυριγγοπλαστική: Αναφέρεται συγκεκριμένα όταν η διαδικασία περιορίζεται στην αποκατάσταση της διάτρησης της τυμπανικής μεμβράνης. Εστιάζεται αποκλειστικά στο κλείσιμο της οπής , χωρίς να παρεμβαίνει στα οστάρια.

Οσταριοπλαστική: Αντίθετα, όταν η εστίαση είναι αποκλειστικά στην ανακατασκευή της αλυσίδας των οσταρίων (σφύρα, άκμονας, αναβολέας) για την αποκατάσταση της αγωγιμότητας του ήχου, ονομάζεται οσταριοπλαστική.

Τυμπανοπλαστική: Αυτός είναι ένας περιεκτικός όρος.

Όταν η μυριγγοπλαστική και η οσταριοπλαστική πραγματοποιούνται μαζί στην ίδια επέμβαση, ονομάζεται σωστά τυμπανοπλαστική. 

Επιπλέον, η τυμπανοπλαστική μπορεί να συνδυαστεί είτε με μαστεοειδεκτομή χωρίς πτώση του οπίσθιου τοιχώματος του έξω ακουστικού πόρου ( canal wall up technique) είτε με μαστοειδεκτομή με πτώση του οπίσθιου τοιχώματος ( canal wall down technique)  για την αποτελεσματική εξάλειψη της νόσου από τη μαστοειδική κοιλότητα.

Ποιοι είναι οι στόχοι της τυμπανοπλαστικής;
Οι κύριοι στόχοι της τυμπανοπλαστικής είναι η αποκατάσταση και η επίτευξη των ακόλουθων:

  • Η επίτευξη ενός στεγνού και ασφαλούς αυτιού εξαλείφοντας τη νόσο.
  • Η αποκατάσταση του μηχανισμού μετάδοσης του ήχου με μόσχευμα της τυμπανικής μεμβράνης και σύνδεσή της με την ωοειδή θυρίδα (έσω ούς) μέσω μιας άθικτης / ανακατασκευασμένης αλυσίδας οσταρίων.

 

Ποιες είναι οι κύριες ενδείξεις;
Συνήθως εφαρμόζεται σε:

  • Χρόνια διάτρηση τυμπάνου, που προκαλεί βαρηκοία, και υποτροπιάζουσες λοιμώξεις.
  • Βλάβη ή διακοπή της αλυσίδας των  οσταρίων της ακοής
  • Τυμπανοσκλήρυνση (επιλεγμένες περιπτώσεις) 
  • Ως μέρος χειρουργικής επέμβασης για χολοστεάτωμα ή χρόνια μέση ωτίτιδα όπου γίνεται  καθαρισμός της φλεγμονής και αποκατάσταση. 

Πότε δεν γίνεται άμεσα ή αντεδείκνυται;
Οι ακόλουθες παθήσεις αντενδείκνυνται για τυμπανοπλαστική ή πρέπει να αποκατασταθούν πρώτα και μετά να ακολουθήσει η επέμβαση:

  • Οξεία πυώδης μέση ωτίτιδα (πρέπει πρώτα να θεραπευτεί)
  • Δυσλειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας
  • Μη ελεγχόμενο χολοστεάτωμα
  • Μοναδικό αυτί λειτουργικό
  • Εξωτερική ωτίτιδα
  • Κακοήθεις όγκοι του έξω ή μέσου ωτός
  • Επιπλεγμένη χρόνια μέση πυώδης ωτίτιδα
  • Μη ελεγχόμενη συστηματική νόσος (π.χ. διαβήτης)
  • Κακοήθης εξωτερική ωτίτιδα  

Ταξινόμηση ( τύποι τυμπανοπλαστικής):   

Η τυμπανοπλαστική ταξινομείται σε πέντε διαφορετικούς τύπους, οι οποίοι περιγράφηκαν αρχικά από τον  Wullstein το 1956.

Τύπος Ι : Υπάρχει μόνο μια διάτρηση της τυμπανικής μεμβράνης και αυτή αποκαθίσταται (μυριγγοπλαστική).

Τύπος ΙΙ:  Υπάρχει διάτρηση της τυμπανικής μεμβράνης μαζί με βλάβη της  σφύρας. Το μόσχευμα τοποθετείται πάνω στο υπόλειμμα της σφύρας ή του άκμονα.

Τύπος ΙΙΙ: Εδώ, τόσο η σφύρα όσο και ο άκμονας έχουν διαβρωθεί ή αφαιρεθεί για την αντιμετώπιση της νόσου. Το μόσχευμα τοποθετείται πάνω από την κεφαλή του αναβολέα.

Τύπος ΙV: Η σφύρα, ο άκμονας και η υπερκατασκευή του αναβολέα έχουν διαβρωθεί πλήρως ή έχουν αφαιρεθεί για την αντιμετώπιση της νόσου και υπάρχει μόνο η βάση του αναβολέα. Η βάση του αναβολέα αφήνεται εκτεθειμένη και το μόσχευμα τοποθετείται πάνω από την περιοχή της στρογγύλης θυρίδας σε συνέχεια με την ευσταχιανή σάλπιγγα για να δημιουργηθεί μια μικρή κοιλότητα που ονομάζεται ελάσσονα κοιλότητα ( αποκλεισμός του ήχου προς τη στρογγύλη θυρίδα). Αυτό οδηγεί τα ηχητικά κύματα  απευθείας στην ωοειδή θυρίδα και βελτιώνει την ακοή παρά την απουσία οσταρίων.

Τύπος V: Αυτή είναι μια ξεπερασμένη διαδικασία και δεν εφαρμόζεται πλέον στις μέρες μας.

Η βάση του αναβολέα είναι καθηλωμένη. Διανοίγεται με το drill μία δεύτερη θυρίδα στον οριζόντιο ημικύκλιο σωλήνα και το μόσχευμα τοποθετείται πάνω σε αυτό το νέο άνοιγμα.

Πως γίνεται η επέμβαση;
Γίνεται υπό γενική αναισθησία και εφαρμόζονται διάφορες προσπελάσεις που έχουν να κάνουν με το  μέγεθος και τη θέση της διάτρησης, την κατάσταση του ακουστικού πόρου και τη παρουσία οποιασδήποτε σχετικής παθολογίας.   Οι κύριες προσπελάσεις είναι η οπισθοωτιαία προσπέλαση και η ενδοωτιαία ή διακαναλική.

Τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα υλικά μοσχεύματος περιλαμβάνουν την κροταφική περιτονία ή το περιχόνδριο (τραγικό ή κόγχο) που λαμβάνεται από τον ασθενή. Επίσης χόνδρος από τη κύμβη είναι μία αξιόπιστη λύση  σταθεροποιώντας το μόσχευμα και εξασφαλίζοντας μια ασφαλή εφαρμογή.

Υπάρχουν δύο κύριες τεχνικές τοποθέτησης μοσχευμάτων στην τυμπανοπλαστική: η Underlay technique ( το μόσχευμα τοποθετείται κάτω από τα στρώματα του υπολείμματος του τυμπάνου και κάτω από τον ινώδη δακτύλιο – πιο εύκολη τεχνικά)  και η  Overlay technique (το μόσχευμα τοποθετείται πλάγια του μεσαίου ινώδους στρώματος του υπολείμματος της τυμπανικής μεμβράνης και επομένως πάνω από τον ινώδη δακτύλιο  - πιο δύσκολη τεχνικά με περισσότερες επιπλοκές).

Και οι δύο τεχνικές μπορούν να αποφέρουν εξαιρετικά αποτελέσματα όταν εκτελούνται από έμπειρους χειρουργούς.

Η οπισθοωτιαία προσπέλαση είναι η συχνότερη και προτιμάται σε περιπτώσεις μεγάλων διατρήσεων , σε διατρήσεις πρόσθιες , και σε περιπτώσεις όπου ο ακουστικός πόρος είναι μικρός.

Τυμπανοπλαστική

Η τομή ξεκινά από το υψηλότερο σημείο πρόσφυσης του πτερυγίου, ακολουθεί την καμπύλη της οπισθοωτιαίας αύλακας περίπου 1 cm πίσω από αυτήν και καταλήγει στην άκρη της μαστοειδούς. Σε βρέφη και  παιδιά κάτω των δύο ετών, η τομή γίνεται έτσι ώστε να αποφεύγεται το κάτω μέρος της μαστοειδούς λόγω της εγγύτητας του προσωπικού νεύρου.

Επισκοπείται με το μικροσκόπιο η διάτρηση, και τα όρια αυτής νεαροποιούνται. Ανασηκώνεται ο τυμπανοδερματικός κρημνός και εισερχόμεθα στη κοιλότητα του μέσου ωτός. 

Το μέσο ους και η  αλυσίδα των οσταρίων ελέγχονται . Η λαβή της σφύρας απελευθερώνεται από κάθε επιδερμικό στοιχείο.

Εάν υπάρχει κάποιο πρόβλημα στα οστάρια αποκαθίσταται. 

Λαμβάνεται μόσχευμα από την κροταφική περιτονία ή χόνδρος από τη κύμβη του πτερυγίου του ωτός. Το μόσχευμα τοποθετείται έσωθεν του υπολείμματος της τυμπανικής μεμβράνης ή του τυμπανικού δακτυλίου και πλάγια της λαβής της σφύρας. Το χόνδρινο μόσχευμα προτιμάται σε μεγάλη ή πρόσθια διάτρηση.

Ο τυμπανοδερματικός κρημνός επιστρέφει στην αρχική του θέση και ο έξω ακουστικός πόρος αποφράσσεται με  gelfoam και μία γάζα εμποτισμένη με αντιβιοτική αλοιφή.

Η  διακαναλική προσέγγιση ενδείκνυται για μικρές οπίσθιες διατρήσεις και είναι ιδιαίτερα κατάλληλη όταν ο ακουστικός πόρος είναι αρκετά μεγάλος. Αυτή η προσέγγιση προσφέρει το πλεονέκτημα της αποφυγής ουλής της οπισθοωτιαίας τομής και της ανάγκης για επίδεση της μαστοειδούς κατά την μετεγχειρητική περίοδο.

Η τομή γίνεται στον έξω ακουστικό πόρο ξεκινώντας από την 6η ώρα, ακολουθεί μία καμπυλόγραμμη πορεία ,περίπου 5-7 mm μακριά από τον δακτύλιο, και συναντά μία κάθετη τομή που έχει γίνει την 12η ώρα.

Τυμπανοπλαστική

Ο κρημνός αυτός ανασηκώνεται προσεχτικά φθάνοντας έως το τυμπανικό δακτύλιο και εισερχόμεθα στην κοιλότητα του μέσου ωτός. Τα υπόλοιπα βήματα είναι τα ίδια όπως περιγράφτηκαν παραπάνω.

Η ενδοωτιαία προσπέλαση χρησιμοποιείται όλο και λιγότερο πλέον λόγω της εξωτερικής τομής στην πρόσθια όψη του πτερυγίου του ωτός και της περιορισμένης πρόσθιας ορατότητας του τυμπάνου.

Tip Δύο παράγοντες που παίζουν σημαντικό ρόλο για μία επιτυχημένη τυμπανοπλαστική είναι η επαρκής λειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας και το αυτί να είναι στεγνό, χωρίς ενεργό φλεγμονή.

Επιπλοκές της τυμπανοπλαστικής:
Πιθανές επιπλοκές που σχετίζονται με την τυμπανοπλαστική περιλαμβάνουν:

  • Διεγχειρητική αιμορραγία,
  • Πάρεση προσωπικού νεύρου
  • Μόλυνση τραύματος ή περιχονδρίτιδα
  • Τραυματισμός του νεύρου της χορδής του τυμπάνου
  • Αποτυχία μοσχεύματος
  • Ζάλη- Ίλιγγος
  • Αισθητηριακή απώλεια ακοής (σπάνια)  

Μετεγχειρητική πορεία:
Η ανάρρωση μετά από τυμπανοπλαστική είναι συνήθως ομαλή, αλλά χρειάζεται προσοχή για να «πιάσει» σωστά το μόσχευμα και να επουλωθεί το αυτί. Πρέπει ο ασθενής να ακολουθεί τις οδηγίες του γιατρού και να λαμβάνει την αγωγή ( αντιβίωση και ωτικές σταγόνες).

Tις πρώτες 48 ώρες υπάρχει ήπιος πόνος, αίσθημα «βουλωμένου» αυτιού, ίσως ελαφριά ζάλη ενώ μικρή αιμορραγία θεωρείται φυσιολογική.

Την 1η εβδομάδα χρειάζεται αποφυγή φυσήματος μύτης , εισόδου νερού στο αυτί και έντονη δραστηριότητα.

Τις επόμενες 4–6 εβδομάδες, το μόσχευμα έχει αρχίσει να σταθεροποιείται και υπάρχει σημαντική βελτίωση της ακοής (αν όλα πάνε καλά).

Συχνές Ερωτήσεις

Η τυμπανοπλαστική γίνεται όταν θέλουμε:

  • να κλείσουμε μια τρύπα στο τύμπανο
  • να σταματήσουμε λοιμώξεις του μέσου ωτός
  • να βελτιώσουμε την ακοή

Το αυτί πρέπει να είναι στεγνό (χωρίς λοίμωξη)

Η επαρκής λειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας είναι  σημαντικός παράγοντας επιτυχίας. 

Έλεγχος με ακουόγραμμα προσδιορίζει το βαθμό και το τύπο βαρηκοίας και καθορίζει τις προσδοκίες.

Αξονική τομογραφία λιθοειδών όταν υπάρχει υποψία χολοστεατώματος

Δεν υπάρχει ένα μόνο «καλύτερο» υλικό. Η κροταφική περιτονία είναι το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο λόγω της ευκολίας λήψης και της αξιοπιστίας της. Ωστόσο, ο χόνδρος-περιχόνδριο είναι ανώτερος για την πρόληψη της επαναδιάτρησης σε περιπτώσεις υψηλού κινδύνου (π.χ. μεγάλη διάτρηση, πρόσθια διάτρηση, επανεπέμβαση).

Ναι, για συνεργάσιμους ενήλικες και απλή μυριγγοπλαστική, η τοπική αναισθησία (με καταστολή) είναι μια επιλογή.

Ωστόσο, για επεμβάσεις που κρίνεται ότι χρειάζονται περισσότερο  χρόνο ή αγχωμένους ασθενείς, προτιμάται η γενική αναισθησία.

Χρειάζεται αποφυγή εισόδου νερού στο αυτί κατά το λούσιμο ή κολύμβηση κατά τους πρώτους μήνες από την επέμβαση. Επίσης, η έντονη σωματική άσκηση και τα σπορ πρέπει να αποφεύγονται για 3-4 εβδομάδες.  Οποιαδήποτε φλεγμονή του ανώτερου αναπνευστικού πρέπει να εξετάζεται από το θεράποντα ιατρό και να κρίνει ανάλογα την αντιμετώπιση. Αεροπορικά ταξίδια καλό είναι να αναβάλλονται για 1 μήνα περίπου. Ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει σε πλήρη δραστηριότητα μετά από 4-6 εβδομάδες.