Χολοστεάτωμα
Τι είναι το χολοστεάτωμα;
Το χολοστεάτωμα είναι μια καλοήθης αλλά δυνητικά καταστροφική πάθηση του μέσου ωτός, που χαρακτηρίζεται από παθολογική συσσώρευση κερατινοποιημένου πλακώδους επιθηλίου, το οποίο προκαλεί καταστροφή των γύρω οστικών δομών.
Είναι νεόπλασμα;
Όχι. Παρά την ονομασία του, δεν αποτελεί όγκο και δεν περιέχει χοληστερόλη. Πρόκειται για παθολογική συσσώρευση επιθηλίου στο μέσο ούς.
Πως δημιουργείται το χολοστεάτωμα;
Το χολοστεάτωμα αναπτύσσεται όταν κύτταρα του έξω ακουστικού πόρου ή της τυμπανικής μεμβράνης παγιδεύονται στο μέσο ους. Τα κύτταρα αυτά παράγουν κερατίνη, η οποία συσσωρεύεται και δημιουργεί μια μάζα με διαβρωτική δράση στα οστά. Η καταστροφή προκαλείται:
- από πίεση στους γύρω ιστούς
- από φλεγμονώδεις μεσολαβητές και ένζυμα που προκαλούν οστική λύση
Ποιος είναι ο κύριος αιτιολογικός παράγοντας;
Η δυσλειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας προκαλεί αρνητική πίεση που οδηγεί σε εισολκή της χαλαράς μοίρας του τυμπάνου (parς flaccida) και δημιουργία χολοστεατώματος.
Ποιοι τύποι χολοστεατώματος υπάρχουν;
Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι:
- Συγγενές: παρόν από τη γέννηση, αναπτύσσεται πίσω από άθικτο τύμπανο και εμφανίζεται συνήθως στα παιδιά και δεν έχει σχέση με λοιμώξεις.
- Επίκτητο: το συχνότερο , διακρίνεται σε πρωτοπαθές ( θεωρία εισολκής / χρόνια δυσλειτουργία ευσταχιανής σάλπιγγας) και δευτεροπαθές που σχετίζεται με χρόνια μέση ωτίτιδα , όπου επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις του μέσου ωτός προκαλούν διάτρηση του τυμπανικού υμένα και δημιουργία χώρου για επιθηλιακή παγίδευση.
Επίσης σχετίζεται με μεταπλασία του βλεννογόνου του μέσου ωτός μετά από τραύμα.
Που εντοπίζεται συνήθως;
Εντοπίζεται κυρίως στο μέσο ους, στη μαστοειδή απόφυση και σπανιότερα σε άλλες περιοχές του κροταφικού οστού.
Το επίκτητο χολοστεάτωμα σχηματίζεται συνήθως στη χαλαρά μοίρα του τυμπάνου, (Φωτο 1, 2) που είναι πιο λεπτή και ευκολότερα παθαίνει εισολκή ( από αρνητική πίεση), και συχνά μεγαλώνει προς το επιτυμπάνιο , το μαστοειδές άντρο και τη μαστοειδή απόφυση.
Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα;
- Χρόνια δύσοσμη ωτόρροια
- Βαρηκοΐα αγωγιμότητας
- Αίσθημα πληρότητας στο αυτί
- Εμβοές
Σε προχωρημένα στάδια: ζάλη, ίλιγγος, πάρεση προσωπικού νεύρου.
Γιατί το χολοστεάτωμα θεωρείται επικίνδυνο;
Επειδή:
- προκαλεί οστική καταστροφή και επεκτείνεται τοπικά
- μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές ενδοκροταφικές και ενδοκρανιακές επιπλοκές
Ποιες επιπλοκές μπορεί να εμφανιστούν;
Ενδοκροταφικές:
- Καταστροφή ακουστικών οσταρίων
- Μαστοειδίτιδα - Λαβυρινθίτιδα
- Πάρεση προσωπικού νεύρου
Ενδοκρανιακές:
- Μηνιγγίτιδα
- Εγκεφαλικό απόστημα
- Θρόμβωση φλεβωδών κόλπων
Πώς τίθεται η διάγνωση;
Η διάγνωση βασίζεται σε:
- Ωτοσκόπηση : φαίνεται μία λευκωπή μάζα ή κρούστα εκκρίματος στο οπίσθιο και άνω τμήμα του τυμπάνου ή έλλειμμα στη χαλαρά μοίρα του τυμπάνου.
- Αξονική τομογραφία λιθοειδούς οστού: οστική καταστροφή γύρω από το άντρο, το επιτυμπάνιο και / ή τη περιοχή της μαστοειδούς.
- Ακοολογικό έλεγχο : συνήθως βαρηκοία αγωγιμότητας ή μικτή ( αγωγιμότητας και νευροαισθητήρια)
Θεραπεία:
Η θεραπεία είναι αποκλειστικά χειρουργική. Oι στόχοι είναι:
- Πλήρης αφαίρεση του χολοστεατώματος
- Πρόληψη επιπλοκών
- Αποκατάσταση ακοής (όπου είναι δυνατό)
Συχνά απαιτείται:
- Τυμπανομαστοειδεκτομή
- Μακροχρόνια παρακολούθηση λόγω υποτροπών
Σε χολοστεάτωμα με επιπλοκές άμεση χειρουργική επέμβαση!
Πρόγνωση
Με έγκαιρη διάγνωση και σωστή χειρουργική αντιμετώπιση, η πρόγνωση είναι καλή. Ωστόσο υπάρχει κίνδυνος υποτροπής γι’ αυτό απαιτείται τακτικός έλεγχος.
Πότε υπάρχει κίνδυνος υποτροπής
- Όταν τα αίτια της νόσου ( π.χ. δυσλειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας) δεν αντιμετωπίζονται τότε υπάρχει κίνδυνος να σχηματιστεί νέο χολοστεάτωμα.
- Όταν κατά την επέμβαση, τμήμα της μάτριγας ( του περιβλήματος) του χολοστεατώματος καταλείπεται στη κοιλότητα του μέσου ωτός
- Στα παιδιά, όπου το χολοστεάτωμα είναι πιο εξαπλωμένο
Πόσο συχνή είναι η υποτροπή;
Η υποτροπή μπορεί να εμφανιστεί περίπου στο 10–30% των περιπτώσεων, ιδιαίτερα στα παιδιά και όταν η νόσος είναι εκτεταμένη, γι’ αυτό απαιτείται μακροχρόνια παρακολούθηση.
Πότε πάω στο γιατρό;
Η πυώδης ωτόρροια, ιδιαίτερα όταν μυρίζει, που παραμένει για αρκετό χρονικό διάστημα πρέπει να εξετάζεται από τον Ω.Ρ.Λ. το συντομότερο δυνατό για αποκλεισμό χολοστεατώματος.
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι μια παθολογική συσσώρευση κερατίνης και επιθηλιακών κυττάρων στο μέσο αυτί, που μπορεί να προκαλέσει καταστροφή των οσταρίων με βαρηκοία και επέκταση σε παρακείμενους ιστούς με σοβαρές επιπλοκές.
Με βαρηκοία και χρόνια δύσοσμη ωτόρροια
Από το ιστορικό (χρόνια ωτόρροια), την κλινική εξέταση με μικροσκόπιο όπου φαίνεται μία λευκωπή μάζα ή κρούστα εκκρίματος στο οπίσθιο και άνω τμήμα του τυμπάνου ή έλλειμμα στη χαλαρά μοίρα του τυμπάνου, και με την αξονική τομογραφία λιθοειδών οστών.
Η χειρουργική αντιμετώπιση του χολοστεατώματος είναι η μοναδική θεραπεία.Η επέμβαση που εκτελείται συνήθως είναι η τροποποιημένη ριζική μαστοειδεκτομή. Η συντηρητική αγωγή δεν έχει θέση καθώς η νόσος δεν υποχωρεί με φάρμακα.
Τις περισσότερες φορές παραμένει η ίδια.
Μπορεί όμως να μειωθεί ακόμα περισσότερο λόγω της μόνιμης βλάβης των οσταρίων και της αφαίρεσης του χολοστεατώματος που συχνά λειτουργεί σαν γέφυρα μεταφοράς του ήχου.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να βελτιωθεί όταν η νόσος δεν είναι εκτεταμένη και αποκατασταθούν τα οστάρια της ακοής.