Χρόνια σιελαδενίτιδα (παρωτίδας και υπογνάθιου σιελογόνου αδένα)
Οι 3 μείζονες σιελογόνοι αδένες είναι η παρωτίδα (μπροστά από το αυτί) , ο υπογνάθιος αδένας (κάτω από τη γνάθο) και ο υπογλώσσιος αδένας ( κάτω από τη γλώσσα). Παράγουν το σάλιο και συμβάλλουν στη λίπανση του στόματος, την πέψη και την προστασία των δοντιών.
Τι είναι η χρόνια σιελαδενίτιδα;
Είναι μια μακροχρόνια φλεγμονή των σιελογόνων αδένων και εμφανίζεται συχνότερα στην παρωτίδα και στον υπογνάθιο αδένα.
Γιατί εμφανίζεται;
Συνήθως οφείλεται σε εμπόδιο στη φυσιολογική ροή του σάλιου. Αυτό μπορεί να συμβεί λόγω:
- σιελόλιθων («πέτρες» σάλιου),
- στένωσης των πόρων,
- μειωμένης παραγωγής σάλιου,
- επαναλαμβανόμενων λοιμώξεων,
- αυτοάνοσων νοσημάτων (π.χ. σύνδρομο Sjögren).
Η παρατεταμένη φλεγμονή οδηγεί σε σταδιακή βλάβη της λειτουργίας του αδένα.
Ποια συμπτώματα προκαλεί;
- Διόγκωση του αδένα, κυρίως κατά ή μετά το φαγητό
- Πόνο ή βάρος στην περιοχή
- Ξηροστομία
- Παχύρρευστο ή μειωμένο σάλιο
- Σε εξάρσεις, μπορεί να υπάρχει πυρετός ή πύον
Γιατί διογκώνεται ο αδένας περισσότερο όταν τρώω;
Κατά τη διάρκεια του φαγητού ο αδένας προσπαθεί να παράγει σάλιο. Αν ο πόρος είναι στενωμένος ή αποφραγμένος, το σάλιο δεν μπορεί να παροχετευθεί σωστά και προκαλείται πίεση και διόγκωση.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση βασίζεται:
- στην κλινική εξέταση
- στο υπερηχογράφημα σιελογόνων αδένων
- σε αξονική ή μαγνητική τομογραφία αν χρειαστεί
- σε ειδικές εξετάσεις των πόρων (σιαλενδοσκόπηση)
- σε αιματολογικό έλεγχο σε υποψία αυτοάνοσου νοσήματος
Πώς αντιμετωπίζεται;
Η θεραπεία εξαρτάται από τη βαρύτητα των συμπτωμάτων. Αρχικά επιλέγεται συντηρητική αντιμετώπιση που περιλαμβάνει καλή ενυδάτωση, σιαλογόνα (λεμόνι, καραμέλες χωρίς ζάχαρη), μασάζ του αδένα, θερμά επιθέματα, καλή στοματική υγιεινή, και αντιβιοτικά μόνο σε οξεία λοίμωξη.
Αν τα συμπτώματα επιμένουν τότε επεμβατικές μέθοδοι μπορεί να δώσουν λύση:
- σιαλενδοσκόπηση για διάνοιξη στενώσεων ή αφαίρεση λίθων,
- χειρουργική αφαίρεση του αδένα
Είναι επικίνδυνη νόσος;
Όχι. Είναι καλοήθης αλλά χρόνια πάθηση. Δεν απειλεί τη ζωή, όμως μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα ζωής αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά.
Μπορεί να θεραπευτεί πλήρως;
Σε πολλές περιπτώσεις τα συμπτώματα ελέγχονται αποτελεσματικά. Όταν αποκατασταθεί η ροή του σάλιου, οι υποτροπές μειώνονται σημαντικά. Σε προχωρημένες μορφές, στόχος είναι ο έλεγχος των συμπτωμάτων.
Yπάρχουν κάποια προληπτικά μέτρα;
Αυτά που μπορεί να κάνει κάποιος στην καθημερινότητά του είναι να πίνει αρκετό νερό, να αποφεύγει το κάπνισμα, να διατηρεί καλή στοματική υγιεινή, να κάνει ήπιο μασάζ στον αδένα.
Συχνές Ερωτήσεις
Το κύριο σύμπτωμα είναι το επαναλαμβανόμενο ή μόνιμο πρήξιμο (διόγκωση) του αδένα συνήθως μονόπλευρο, πριν ή κατά τη διάρκεια του φαγητού. Παρατηρείται ήπιος ή μέτριος πόνος ή πίεση στην περιοχή. Επίσης ξηροστομία , πιο έντονη το πρωί. Σε έξαρση μπορεί να εμφανίζεται πυώδης έκκριση από τον πόρο του αδένα.
Η διάγνωση γίνεται συνδυαστικά με τη λήψη καλού ιστορικού, την κλινική εξέταση και τον απεικονιστικό έλεγχο. Το υπερηχογράφημα είναι η πρώτη επιλογή , μη επεμβατική, και μπορεί να δείξει διατεταμένους πόρους ή σιελόλιθους.
Σήμερα η πιο σύγχρονη μέθοδος είναι η σιαλενδοσκόπηση που κάνει ταυτόχρονα διάγνωση και θεραπεία με τη είσοδο μιας μικρής κάμερας μέσα στον πόρο.
Αρχικά γίνεται συντηρητική θεραπεία που περιλαμβάνει καλή ενυδάτωση , υγιεινή στόματος, διέγερση σάλιου για να ‘ξεμπλοκάρει΄ ο αδένας και παυσίπονα, αντιβιοτικά κατά περίπτωση.
Αν υπάρχει απόφραξη (πέτρες),μπορεί να αφαιρεθούν με σιαλενδοσκόπηση.
Χειρουργική αφαίρεση του αδένα (σπανιότερα) χρειάζεται όταν ο αδένας έχει καταστραφεί, όταν υπάρχουν μεγάλες πέτρες και σε υποτροπιάζουσες λοιμώξεις.