Ωτόρρροια εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ)
Τι είναι η ωτόρροια εγκεφαλονωτιαίου υγρού;
Η ωτόρροια εγκεφαλονωτιαίου υγρού είναι η παθολογική διαφυγή εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) από το αυτί, μέσω του έξω ακουστικού πόρου. Υποδηλώνει επικοινωνία μεταξύ του υπαραχνοειδούς χώρου και του μέσου ή έξω ωτός.
Πώς δημιουργείται η ωτόρροια ΕΝΥ;
Δημιουργείται όταν υπάρχει ρήξη της σκληράς μήνιγγας και οστικό έλλειμμα, συνήθως στο κροταφικό οστό. Το ΕΝΥ διαφεύγει προς το μέσο ους και τελικά προς τον έξω ακουστικό πόρο.
Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες;
Οι αιτίες διακρίνονται σε:
- Τραυματικές: κάταγμα βάσης κρανίου, ωτοχειρουργικές επεμβάσεις
- Αυτόματες: συγγενείς ανωμαλίες, αυξημένη ενδοκράνια πίεση
- Παθολογικές: διάβρωση οστών από όγκους ή φλεγμονή
Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του υγρού;
Το υγρό είναι συνήθως διαυγές, άχρωμο, άοσμο , αυξάνεται με σκύψιμο, βήχα ή καταπόνηση
Ποια συμπτώματα μπορεί να συνοδεύουν την ωτόρροια ΕΝΥ;
- Αίσθημα υγρασίας ή πληρότητας στο αυτί
- Βαρηκοΐα
- Πονοκέφαλος
- Επανειλημμένες λοιμώξεις του αυτιού
Ποιος είναι ο σημαντικότερος κίνδυνος για τον ασθενή;
Ο σοβαρότερος κίνδυνος είναι η βακτηριακή μηνιγγίτιδα, λόγω της άμεσης επικοινωνίας του ΚΝΣ με το εξωτερικό περιβάλλον.
Πώς επιβεβαιώνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση βασίζεται σε:
- Εργαστηριακή επιβεβαίωση : Ανίχνευση β2-τρανσφερρίνης ή β-trace protein στο υγρό (ειδικοί δείκτες ΕΝΥ)
- Απεικονιστικός έλεγχος:
– Υψηλής ανάλυσης αξονική τομογραφία λιθοειδών οστών που μπορεί να δείξει το οστικό έλλειμμα
– Μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου για αξιολόγηση μαλακών μορίων και μηνίγγων
Αντιμετώπιση
- Συντηρητική: ανάπαυση, ανύψωση κεφαλής, αποφυγή αύξησης ενδοκράνιας πίεσης
- Χειρουργική: αποκατάσταση του οστικού και μηνιγγικού ελλείμματος, όταν η διαφυγή επιμένει ή υποτροπιάζει. Η επέμβαση που επιλέγεται είναι η αποκατάσταση του ελλείμματος από εξειδικευμένο ΩΡΛ- Ωτοχειρουργό μέσω του αυτιού, εντοπισμός του σημείου διαφυγής και κλείσιμο με περιτονία- χόνδρο- λίπος και βιολογική κόλλα. Όταν το έλλειμμα είναι εκτεταμένο ή υψηλά γίνεται από Νευροχειρουργό με κρανιοτομή και προσπέλαση μέσου κρανιακού βόθρου και σύγκλιση του ελλείμματος με άμεση ορατότητα στη βάση του κρανίου ( σύγκλιση ‘από πάνω’).
Πότε απαιτείται χειρουργική επέμβαση;
Χειρουργική αντιμετώπιση απαιτείται όταν:
- Η ωτόρροια επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα
- Υπάρχουν υποτροπές
- Συνυπάρχουν επιπλοκές ή αυξημένος κίνδυνος λοίμωξης
Ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές;
- Μηνιγγίτιδα
- Εγκεφαλικό απόστημα
- Απειλητικές για τη ζωή λοιμώξεις
Ποια είναι η πρόγνωση;
Η πρόγνωση είναι γενικά καλή, εφόσον η διάγνωση γίνει έγκαιρα και αντιμετωπιστεί σωστά το αίτιο της διαφυγής.
Συχνές Ερωτήσεις
Το χαρακτηριστικό σημείο είναι εκροή από το αυτί καθαρού, διάφανου υγρού που μπορεί να είναι συνεχές ή κατά διαστήματα, και να αυξάνεται η εκροή με το σκύψιμο ή την πίεση. Υπάρχει αίσθημα βουλωμένου αυτιού και μείωση ακοής στο ίδιο αυτί. Επίσης μπορεί να αναφέρεται πονοκέφαλος και αίσθημα πίεσης στο κεφάλι.
Επειδή υπάρχει επικοινωνία εγκεφάλου και μέσου ωτός υπάρχει κίνδυνος λοίμωξης του κεντρικού νευρικού συστήματος και συχνότερα βακτηριακής μηνιγγίτιδας που χρήζει επείγουσας αντιμετώπισης.
Η διάγνωση βασίζεται στην Ωτομικροσκόπηση και εξέταση του υγρού που τρέχει από το πάσχον αυτί για β2- τρανφερρίνη ( πρωτείνη που υπάρχει μόνο στο ΕΝΥ) και επιβεβαιώνει την υποψία. Ο απεικονιστικός έλεγχος με Αξονική Τομογραφία ή Μαγνητική Τομογραφία βοηθά στην εντόπιση του οστικού ελλείμματος (σημείου διαφυγής) και αξιολόγηση των μαλακών μορίων και μηνίγγων.
Η αντιμετώπιση είναι συντηρητική σε ήπιες περιπτώσεις και περιλαμβάνει ανάπαυση, ανύψωση κεφαλιού, αποφυγή πίεσης και παρακολούθηση.
Η χειρουργική θεραπεία χρειάζεται όταν η ωτόρροια επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα, υπάρχουν υποτροπές ή αυξημένος κίνδυνος επιπλοκών.
Μπορεί να γίνει από έμπειρο Ωτοχειρουργό μέσω του αυτιού είτε από Νευροχειρουργό όταν το έλλειμμα είναι υψηλά ή μεγάλο.