Όγκοι ρινός και παραρρινίων κόλπων
Eίναι νεοπλασίες που αναπτύσσονται στη ρινική κοιλότητα ή στους παραρρίνιους κόλπους (ιγμόρειο, μετωπιαίος, ηθμοειδείς, σφηνοειδής). Μπορεί να είναι καλοήθεις ή κακοήθεις.
Πόσο συχνοί είναι;
Είναι σπάνιοι όγκοι, ιδιαίτερα οι κακοήθεις, αλλά έχουν μεγάλη κλινική σημασία λόγω της ανατομικής εγγύτητας με σημαντικές δομές, όπως οι οφθαλμοί,ο εγκέφαλος, η στοματική κοιλότητα και κρανιακά νεύρα.
Ποιοι είναι οι συχνότεροι καλοήθεις όγκοι;
- Ρινικοί πολύποδες (φλεγμονώδεις)
- Ανεστραμμένο θήλωμα
- Οστεώματα
- Ινώματα
- Αγγειώματα
Συμπτώματα:
- Ρινική απόφραξη
- Ρινική καταρροή
- Υποτροπιάζουσες ρινορραγίες
- Αίσθημα πίεσης στο πρόσωπο
Τι είναι το ανεστραμμένο θήλωμα και γιατί είναι σημαντικό;
Είναι καλοήθης όγκος του ρινικού βλεννογόνου που εξορμάται συνήθως από το πλάγιο ρινικό τοίχωμα και έχει μονόπλευρη εντόπιση( στο 90% των περιπτώσεων). Αν και ιστολογικά έχει καλοήθη χαρακτηριστικά, συμπεριφέρεται με επιθετικότητα καταστρέφοντας τις γειτονικές δομές από πίεση και εμφανίζει σε μικρό ποσοστό κακοήθη εξαλλαγή. Η θεραπεία του απαιτεί πλήρη χειρουργική αφαίρεση, με ενδοσκοπική προσπέλαση, αλλά υπάρχει υψηλή πιθανότητα υποτροπής εάν δεν αφαιρεθεί ριζικά.
Ποιοι είναι οι συχνότεροι κακοήθεις όγκοι;
- Πλακώδες επιθηλιακό καρκίνωμα (συχνότερο)
- Αδενοκαρκίνωμα
- Μελάνωμα
- Κακόηθες λέμφωμα Αισθησιονευροβλάστωμα
- Σάρκωμα
Που εντοπίζονται συχνότερα;
Στη περιοχή του γναθιαίου άντρου (ιγμόρειο) και στις ηθμοειδείς κοιλότητες. Αδενοκαρκινώματα (ηθμοειδή και μέση ρινική κόγχη) συχνά σε εργάτες ξύλου.
Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου;
- Έκθεση σε σκόνη ( ξύλο, υφαντουργία, δερμάτινα)
- Χημικές ουσίες (νικέλιο, χρώμιο)
- Κάπνισμα
- Χρόνια φλεγμονή ( δρα σαν εκλυτικός παράγοντας)
- Λοίμωξη με HPV (σε ορισμένες περιπτώσεις)
Ποια συμπτώματα προκαλούν;
Αναπτύσσονται αργά, για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς έκδηλα συμπτώματα. Μοιάζουν και αρκετές φορές αποδίδονται αρχικά σε ‘ιγμορίτιδα’ αλλά επιμένουν ή επιδεινώνονται.
- Ρινική απόφραξη (συνήθως μονόπλευρη)
- Αιματηρή ρινική έκκριση, κάκοσμη ρινόρροια
- Ρινορραγία που συχνά υποτροπιάζει
- Πόνος ή πίεση στο πρόσωπο
- Μείωση όσφρησης
- Ορατή διόγκωση της άνω γνάθου ή του μετώπου
- Εξόφθαλμος και διπλωπία σε προχωρημένα στάδια
- Τρισμός γνάθου
- Νευραλγίες επί διηθήσεων νεύρων
Πως τίθεται η διάγνωση;
Η διάγνωση βασίζεται στη λήψη καλού ιστορικού , στην πλήρη κλινική εξέταση και ενδοσκόπηση ρινός και στον απεικονιστικό έλεγχο.
Σε καλοήθεις όγκους, στην ενδοσκόπηση της μύτης φαίνεται μία ρινική μάζα με λεία επιφάνεια, συνήθως μονόπλευρη, χωρίς αιμορραγικές εστίες με βραδεία αύξηση μεγέθους.
Η αξονική τομογραφία (CT) μπορεί να δείχνει μία καλά περιγεγραμμένη μάζα με μετατόπιση γειτονικών δομών χωρίς διήθηση.
Η μαγνητική τομογραφία (MRI) δείχνει μια καλά οριοθετημένη βλάβη χωρίς διήθηση μαλακών μορίων
Σε κακοήθεις όγκους τα ευρήματα στην κλινική εξέταση είναι πιο έκδηλα και περιλαμβάνουν μία μονόπλευρη ρινική μάζα με έλκωση ή ανώμαλη επιφάνεια, συχνές ρινορραγίες, πόνος ή αίσθημα πίεσης στο πρόσωπο, και σε προχωρημένους όγκους παραμόρφωση προσώπου( φωτο), χαλάρωση ή απώλεια δοντιών (σε διήθηση άνω γνάθου), οφθαλμικά συμπτώματα (διπλωπία, πρόπτωση οφθαλμού) και διόγκωση τραχηλικών λεμφαδένων.
Η αξονική τομογραφία δείχνει μία ακανόνιστη μάζα με καταστροφή οστών (οστική λύση) και πιθανή επέκταση σε πολλούς παραρρίνιους κόλπους. Η μαγνητική τομογραφία δείχνει τη διήθηση των μαλακών μορίων και εκτιμά καλύτερα τη πιθανή επέκταση προς τον οφθαλμικό κόγχο και την ενδοκράνια κοιλότητα.
Η Βιοψία της ρινικής μάζας επιβεβαιώνει τη διάγνωση.
Ποια είναι η αντιμετώπιση;
Η θεραπευτική προσέγγιση εξαρτάται από τον τύπο και το στάδιο του όγκου:
- Χειρουργική αφαίρεση (ενδοσκοπική ή ανοιχτή)
- Ακτινοθεραπεία
- Χημειοθεραπεία (σε επιλεγμένες περιπτώσεις)
- Συνδυασμός θεραπειών σε κακοήθειες
Πρόγνωση:
Στους καλοήθεις όγκους η πρόγνωση είναι πολύ καλή, αλλά χρειάζεται παρακολούθηση. Στους κακοήθεις όγκους εξαρτάται από το στάδιο, τον ιστολογικό τύπο και την εντόπιση του όγκου.
Για πλακώδες επιθηλιακό καρκίνωμα το 5ετές προσδόκιμο επιβίωσης είναι περίπου 30%.
Γιατί είναι σημαντική η έγκαιρη διάγνωση;
Τα συμπτώματα μιμούνται την ιγμορίτιδα. Η πρώιμη διάγνωση βελτιώνει σημαντικά την επιβίωση και την ποιότητα ζωής
Οι όγκοι της ρινός και των παραρρινίων είναι σπάνιοι αλλά απαιτούν υψηλό δείκτη υποψίας, ειδικά όταν τα συμπτώματα είναι μονόπλευρα και επίμονα. Η έγκαιρη διάγνωση βελτιώνει σημαντικά την πρόγνωση.
Ποιο είναι το βασικό μήνυμα:
Η επίμονη μονόπλευρη ρινική συμπτωματολογία πρέπει πάντα να διερευνάται για πιθανή κακοήθεια.
Συχνές Ερωτήσεις
Συνήθως προκαλούν μονόπλευρη συμπτωματολογία.
Οι καλοήθεις όγκοι προκαλούν μονόπλευρη ρινική απόφραξη και έκκριση οροβλεννώδους υγρού και μερικές φορές υποτροπιάζουσες ρινορραγίες.
Οι κακοήθεις όγκοι προκαλούν ρινική απόφραξη (συνήθως μονόπλευρη), αιματηρή ρινική έκκριση, κάκοσμη ρινόρροια, ρινορραγία που συχνά υποτροπιάζει, πόνο ή πίεση στο πρόσωπο, ορατή διόγκωση της άνω γνάθου ή του μετώπου, νευραλγίες επί διηθήσεων νεύρων και εξόφθαλμο με διπλωπία σε προχωρημένα στάδια.
Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό, στα ευρήματα από την κλινική εξέταση και τον ενδοσκοπικό έλεγχο της μύτης, στον απεικονιστικό έλεγχο με αξονική τομογραφία και μαγνητική τομογραφία σπλαχνικού κρανίου. Η βιοψία της ρινικής μάζας επιβεβαιώνει την κλινική υποψία και καθορίζει την θεραπευτική προσέγγιση.
Οι όγκοι της ρινός και των παραρρινίων είναι σπάνιοι αλλά απαιτούν υψηλό δείκτη υποψίας, ειδικά όταν τα συμπτώματα είναι μονόπλευρα και επίμονα.
Η έγκαιρη διάγνωση είναι πολύ σημαντική γιατί βελτιώνει σημαντικά την πρόγνωση ιδίως στους κακοήθεις όγκους.
Πρωτοπαθής εντόπιση συνήθως στο γναθιαίο κόλπο και στο πλάγιο ρινικό τοίχωμα.
Οι καλοήθεις όγκοι αντιμετωπίζονται χειρουργικά, στην πλειονότητα των περιπτώσεων με ενδοσκοπική μέθοδο. Από τους όγκους αυτούς το ανεστραμμένο θήλωμα έχει τη μεγαλύτερη σημασία γιατί έχει την τάση να υποτροπιάζει εάν δεν αφαιρεθεί ριζικά και υπάρχει μικρή πιθανότητα ( 10% των περιπτώσεων) για κακοήθη εξαλλαγή.
Η διαχείρηση των κακοήθων όγκων είναι δύσκολη λόγω της γειτνίασης με τον οφθαλμικό κόγχο και τη βάση του κρανίου αλλά και επειδή η διάγνωση γίνεται σε προχωρημένο στάδιο.
Η θεραπευτική προσέγγιση εξαρτάται από τον τύπο και το στάδιο του όγκου και περιλαμβάνει είτε χειρουργική αφαίρεση (ενδοσκοπική ή ανοιχτή) και συμπληρωματική ακτινοθεραπεία, είτε χημειοακτινοθεραπεία είτε χημειοθεραπεία (σε επιλεγμένες περιπτώσεις) ενώ τελευταία υπάρχει και η επιλογή της ανοσοθεραπείας.