Όγκοι στοματοφάρυγγα
Οι όγκοι του στοματοφάρυγγα αφορούν νεοπλάσματα που αναπτύσσονται στην περιοχή πίσω από τη στοματική κοιλότητα, δηλαδή στις αμυγδαλές, τη βάση της γλώσσας, τη μαλακή υπερώα και το οπίσθιο τοίχωμα του φάρυγγα.
Τι είδους όγκοι υπάρχουν / Κύριοι παράγοντες κινδύνου
Καλοήθεις όπως π.χ. θηλώματα
Κακοήθεις : κυρίως πλακώδες καρκίνωμα.
Παράγοντες κινδύνου :
- Λοίμωξη από HPV (ιδίως HPV-16) – πολύ σημαντικός παράγοντας τα τελευταία χρόνια. Ο Human Papillomavirus (HPV) είναι ένας ιός που μπορεί να προκαλέσει ορισμένους καρκίνους της κεφαλής και τραχήλου.
- Κάπνισμα – Κατανάλωση αλκοόλ
- Συνδυασμός καπνού & αλκοόλ αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο
Υπάρχουν δύο τύποι κακοήθειας , αυτός που είναι HPV –θετικός και σχετίζεται με λοίμωξη με ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων ( ιδιαίτερα με τον HPV- 16) και αυτός που είναι HPV- αρνητικός και σχετίζεται με το κάπνισμα και την κατανάλωση αλκοόλ. Η ανίχνευση του HPV στον καρκίνο του στοματοφάρυγγα έχει μεγάλη σημασία γιατί αλλάζει την πρόγνωση, τη θεραπεία και την ταξινόμηση του καρκίνου.
Ποιά είναι η κλινική εικόνα των κακοήθων όγκων του στοματοφάρυγγα;
Τα συχνότερα σημεία και συμπτώματα που εμφανίζονται είναι:
- Αιμορραγία ή πληγή που δεν επουλώνεται στο στόμα ή στην αμυγδαλή (Φωτο)
- Επίμονος πόνος στον λαιμό
- Δυσκολία ή πόνος στην κατάποση
- Διόγκωση λεμφαδένων στον τράχηλο
- Πόνος στο αυτί χωρίς ωτολογικό εύρημα
- Βράγχος φωνής / Αλλαγή της φωνής
- Απότομη απώλεια βάρους
Πως τίθεται η διάγνωση;
Η διάγνωση βασίζεται:
- στην πλήρη Ω.Ρ.Λ εξέταση ( έλεγχος στοματοφάρυγγα – αμυγδαλές, βάση γλώσσας, μαλακή υπερώα)
- ενδοσκόπηση του φάρυγγα και λάρυγγα
- απεικονιστικός έλεγχος (CT, MRI, PET-CT) του τραχήλου για να εκτιμηθεί το μέγεθος του όγκου, εάν υπάρχει διήθηση γειτονικών δομών και έλεγχο ύποπτων λεμφαδένων
- έλεγχος για HPV ( p16 immunohistochemistry - PCR για HPV DNA)
- και βιοψία της ύποπτης περιοχής. Το πιο σημαντικό βήμα που δείχνει εάν υπάρχει κακοήθεια και καθορίζει τον τύπο και το στάδιο του όγκου.
Πως γίνεται η αντιμετώπιση;
Οι θεραπευτικές επιλογές είναι η χειρουργική επέμβαση, η Ακτινοθεραπεία, η Χημειοθεραπεία, η Ανοσοθεραπεία ή και ο συνδυασμός αυτών.
Συνήθως η θεραπεία συνίσταται σε χειρουργική αφαίρεση του όγκου και συμπληρωματική Ακτινοθεραπεία ενώ σε προχωρημένο στάδιο μπορεί να χορηγηθεί και Χημειο-Ακτινοθεραπεία ή και Ανοσοθεραπέια.
Όταν υπάρχουν και διογκωμένοι λεμφαδένες στο τράχηλο (μετάσταση στους λεμφαδένες) πρέπει να διενεργείται και λεμφαδενικός καθαρισμός του τραχήλου.
Πρόγνωση: Οι HPV-θετικοί όγκοι του στοματοφάρυγγα έχουν καλύτερη ανταπόκριση στη θεραπεία σε σχέση με τους HPV-αρνητικούς και συνεπώς έχουν καλύτερη πρόγνωση. Αυτό αφορά κυρίως το Oropharyngeal cancer που σχετίζεται με τον ιό Human Papillomavirus (HPV).
Η πενταετής επιβίωση για άτομα που έχουν θετικό αποτέλεσμα για HPV και p16 είναι 81%, και 40% για όσους έχουν αρνητικό αποτέλεσμα για p16 και HPV.
Η πρόγνωση για άτομα με καρκίνο του στοματοφάρυγγα εξαρτάται από την ηλικία, την γενική κατάσταση του ατόμου και το στάδιο της νόσου.
Είναι σημαντικό για τα άτομα με καρκίνο του στοματοφάρυγγα να υποβάλλονται σε εξετάσεις παρακολούθησης για το υπόλοιπο της ζωής τους, καθώς ο καρκίνος μπορεί να εμφανιστεί σε κοντινές ή απομακρυσμένες περιοχές ( μεταστάσεις). Επιπλέον, είναι σημαντικό να εξαλειφθούν παράγοντες κινδύνου όπως το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ, οι οποίοι αυξάνουν τον κίνδυνο για δευτερογενείς καρκίνους ( π.χ. καρκίνος στον πνεύμονα)
Πότε να απευθυνθεί κανείς σε γιατρό;
Αν υπάρχει σύμπτωμα που επιμένει πάνω από 2–3 εβδομάδες, ειδικά σε άτομα με παράγοντες κινδύνου.
Συχνές Ερωτήσεις
Τα ύποπτα σημεία και συμπτώματα ενός όγκου που ανευρίσκεται στην περιοχή του στοματοφάρυγγα είναι πόνος ή δυσκολία στην κατάποση( κάτι ‘κολλάει’ στο λαιμό), μία διόγκωση λεμφαδένων στο τράχηλο ( συχνά το πρώτο σύμπτωμα) πόνος στο αυτί χωρίς ωτολογικό εύρημα ( αντανακλαστική ωταλγία) αιμορραγία ή πληγή που δεν επουλώνεται στο στόμα ή στην αμυγδαλή .
Η διάγνωση γίνεται με την εξέταση του στοματοφάρυγγα, την ενδοσκόπηση του φάρυγγα και λάρυγγα , τον απεικονιστικό έλεγχο ( C.T.- MRI) ,τον έλεγχο για HPV και βιοψία της ύποπτης περιοχής. H βιοψία αποτελεί τη πιο σημαντική εξέταση που δείχνει εάν υπάρχει κακοήθεια και καθορίζει τον τύπο και το στάδιο του όγκου κατευθύνοντας τη θεραπεία.
Συνήθως η θεραπεία συνίσταται σε χειρουργική αφαίρεση του όγκου και συμπληρωματική Ακτινοθεραπεία ενώ σε προχωρημένο στάδιο μπορεί να χορηγηθεί και Χημειο-Ακτινοθεραπεία ή και Ανοσοθεραπεία. Όταν υπάρχουν και διογκωμένοι λεμφαδένες στο τράχηλο πρέπει να διενεργείται και λεμφαδενικός καθαρισμός του τραχήλου.
Οι HPV-θετικοί καρκίνοι του στοματοφάρυγγα ανταποκρίνονται καλύτερα επειδή έχουν διαφορετική μοριακή βιολογία, μεγαλύτερη ευαισθησία στην ακτινοβολία και καλύτερη ανοσολογική αναγνώριση. Επίσης οι ασθενείς με HPV-θετικούς όγκους είναι συχνά νεότεροι , δεν καπνίζουν , με καλύτερη γενική υγεία και αντέχουν καλύτερα τις θεραπείες.